Swipe to the left

Hoe burgemeesters de maatschappelijke veiligheid ondermijnen

Print
Hoe burgemeesters de maatschappelijke veiligheid ondermijnen
By 31 juli 2018 3858 keer bekeken Geen opmerkingen

In één van mijn eerdere blogs schreef ik dat naar de letter van de strafwet het waarborgen van de maatschappelijke veiligheid het primaire doel is van het opleggen van een tbs-maatregel. Hierbij staat dus het belang van de maatschappij voorop, niet het belang van de veroordeelde. Ik sta nog steeds achter deze stelling. Echter, vanaf het moment dat de tbs-maatregel een aanvang heeft genomen, staat wat mij betreft het belang van de veroordeelde op tenminste gelijke voet met dat van de maatschappij. De Beginselenwet VerplegingTerbeschikkinggestelden (BVT) stelt niet voor niets in artikel 2 dat de tbs-maatregel zoveel mogelijk dienstbaar wordt gemaakt aan de behandeling en resocialisatie van de tbs-gestelde.

De maatschappij als zodanig lijkt op gezette tijden echter flink moeite te hebben met deze resocialisatiegedachte. Hoewel de recidivecijfers na een voltooide tbs-behandeling al jarenlang vele en vele malen lager liggen dan die in het gevangeniswezen, lijkt ieder incident met een tbs-er direct aanleiding de resocialisatie van tbs-ers vakkundig de nek om te draaien. “Nooit meer los laten!”, “schaf alle verloven af!”, tbs-kliniek faalt!” en “Afschaffen die TBS, allemaal levenslang opsluiten!” zijn dan veel gehoorde kreten. Het idee dat de maatschappij maakbaar zou zijn en ieder incident kan worden uitgesloten is hardnekkig. Of wellicht is het de natuurlijke neiging van de mens altijd iets of iemand de schuld te willen geven wanneer zich iets vreselijks heeft voorgedaan.

Michael P.
In dit opzicht heeft Michael P. de maatschappij en de huidige populatie tbs-ers geen dienst bewezen. Als een direct gevolg van zijn daden zijn de meeste forensische vervolgvoorzieningen voor zedendelinquenten - een groot deel van de tbs-populatie - op dit moment gesloten. Gesloten door het Openbaar Bestuur. Burgemeesters en Wethouders dus. Uit angst en onwetendheid. Het gevolg is dat de resocialisatie van deze tbs-ers stokt en stagneert. Dit kan tot gevaarlijke situaties lijden.

Stapsgewijze resocialisatie

Een typische tbs-resocialisatie vindt stapsgewijs plaats. In de tbs-kliniek vindt de eerste kennismaking, observatie en intramurale behandeling plaats. Een tbs-kliniek heeft van alle forensische klinieken het hoogste beveiligingsniveau. Van hieruit wordt geleidelijk en stapsgewijs geoefend met verloven. Eerst begeleid, vervolgens onbegeleid. De volgende stap in de resocialisatie is transmuraal verlof. Dit maakt het voor de tbs-er mogelijk volledig buiten de tbs-kliniek te verblijven. Vaak betekent dit niet dat de tbs-er in kwestie naar huis gaat, maar dat hij of zij in een forensische vervolginstelling wordt geplaatst. Dit kan zijn een Forensisch Psychiatrische Kliniek (FPK), een Forensisch Psychiatrische Afdeling (FPA) of een Regionale Instelling voor Beschermd Wonen (RIBW). Daarnaast heb je ook specifieke forensische instellingen, zoals bijvoorbeeld een Forensische Verslavingskliniek (FVK).

Het idee is dat niet alle vormen van behandeling en begeleiding kunnen worden geboden in een klassieke tbs-kliniek. Specifieke stoornissen, zoals bijvoorbeeld een verslaving of autisme, kunnen soms beter worden behandeld in een vervolginstelling. Al deze forensische klinieken hebben verschillende beveiligingsniveaus, variërend van zeer streng tot laag.

Opnieuw Michael P.
Den Dolder waar Michael P verbleef is zo’n forensische vervolgkliniek. Michael P. had echter geen tbs opgelegd gekregen. Omdat Michael P. geen tbs opgelegd had gekregen heeft hij gewoon in de gevangenis verbleven. In de gevangenis vindt geen behandeling plaats. Zijn plaatsing in Den Dolder was dan ook een soort doekje voor het bloeden. Men wilde waarschijnlijk binnen het kader van de gevangenisstraf toch nog kijken of hij iets van behandeling kon krijgen.

De situatie rondom Michael P. is volstrekt onvergelijkbaar met die van tbs-ers en die van mijn cliënten. Stapsgewijze resocialisatie betekent dat een tbs-er pas nadat hij allerlei behandelonderdelen heeft afgerond, en veel heeft geoefend met verloven, als laatste stap naar wellicht volledige vrijheid, wordt geplaats in een FPK, FPA of RIBW. Michael P. heeft een dergelijke stap niet verdiend, maar hij is als noodgreep geplaatst in Den Dolder. Onbehandeld en gevaarlijk.

Gevolgen van het sluiten van forensische vervolgvoorzieningen
Het gevolg van alle commotie rondom zijn zaak is geweest dat Burgemeesters en Wethouders binnen de gemeenten waar zich forensische klinieken bevinden deze klinieken hebben verplicht overeenkomsten te ondertekenen waarin het wordt verboden nog langer zedendelinquenten op te nemen. Hierbij wordt uitgegaan van het indexdelict, niet van de persoon van de tbs-er, of de jarenlange behandeling die hij of zij heeft ondergaan. En alle zedendelicten vallen hieronder, dus ook de afgedwongen tongzoen en lichte vormen van ontucht.

Op het moment heb ik een flink aantal cliënten die succesvol behandeld zijn, maar nog steeds in de hoog beveiligde TBS kliniek zitten vanwege het feit dat ze nergens kunnen worden geplaatst.

De heer R.B.
Zo heb ik een cliënt, de heer R.B., die op dit moment in de Kijvelanden in Poortugaal verblijft. Hij is veroordeeld voor een zedendelict. Alle deskundigen zijn het over eens dat hij voor het zedencomponent succesvol is behandeld. Hij is echter ook verslaafd aan cocaïne en dient hiervoor in een gespecialiseerde verslavingskliniek te worden behandeld. Vanwege een terugval in middelengebruik is vorig jaar door de rechtbank de hervatting van zijn dwangverpleging bevolen. Echter wel met de gedachte – een en ander op aanraden van de deskundigen ter zitting – dat hij snel zou worden doorgeplaatst naar een vervolgkliniek voor zijn verslaving. Tijdens een zorgconferentie eerder dit jaar waren alle partijen het er opnieuw over eens dat de heer B. klaar was in de kliniek en zo snel mogelijk diende te worden uitgeplaatst. Door de vertegenwoordiger van het Ministerie werd echter direct verteld dat dit niet zou gaan lukken. Niemand zou cliënt willen of kunnen opnemen vanwege zijn zedenachtergrond. Het is het Ministerie zelf ook een doorn in het oog. Naar wat ik begrijp doen zij hun uiterste best het Openbaar Bestuur ervan te overtuigen tbs-ers, zoals cliënt, weer op te nemen. Helaas tot op heden zonder enig resultaat. Sterker nog, het aantal klinieken dat verplicht wordt overeenkomsten te tekenen met het Openbaar Bestuur neemt alleen nog maar toe. Er zijn op dit moment nog maar één of twee klinieken waar kan worden geplaatst.

Mijn cliënt B is inmiddels weer maanden verder, en dus weer maanden langer van zijn vrijheid beroofd, zonder enige vorm van vrijheid of verlof. Er is geen uitzicht op een vervolgkliniek, geen plan voor de toekomst. Mijn cliënt was afgezien van zijn verslaving succesvol behandeld. Hij zit nu echter in zak en as, is depressief, gebruikt steeds meer medicatie en ontwikkelt vanwege stress meer en meer somatische klachten. Hij is er op dit moment haast slechter aan toe dan toen hij jaren geleden tbs kreeg opgelegd. Het gevaar bestaat dat een jarenlange succesvolle en kostbare behandeling zomaar geheel en al teniet wordt gedaan.

Gevolgen voor de langere termijn
Is dit wat we willen? Zonder aanziens des persoons, uit angst, incidentenpolitiek bedrijven? Is het mogelijk dat een burgemeester een rechterlijk oordeel frustreert? Is het mogelijk dat de adviezen van klinieken, reclassering, psychiaters, psychologen en Ministerie door een burgemeester terzijde worden geschoven? De rust die de burgemeester kennelijk beoogt is slechts van korte duur een succes. Op de lange termijn levert dit gevaarlijke situaties op. Je kunt niet zomaar de resocialisatie van tbs-ers geheel en al op slot gooien. Niet alleen is dit strijdig met de rechten van tbs-ers, maar het leidt uiteindelijk alleen maar tot frustraties en uitzichtloosheid. Juist dit leidt tot onnodig gevaarlijke situaties.

Ik roep alle burgemeesters in Nederland op zich nu eens echt te verdiepen in de materie en met een open vizier in overleg te treden met klinieken, het Ministerie en de TBS-advocatuur. Als de dam namelijk breekt is de schade vrees ik niet te overzien.

Posted in: Strafrecht