Lang leve de strafrechtadvocatuur

Lang leve de strafrechtadvocatuur
17 december 2018 10335 keer bekeken

Graag lees ik de dubbeldikke kerstnummers van kranten en tijdschriften met de mooiste boeken, muziek en films van het afgelopen jaar. Door Sdu gevraagd naar een top drie van strafrechtelijk relevante gebeurtenissen in 2018, haast ik mij (net als veel van de samenstellers in krant en tijdschrift) te zeggen dat een top drie onmogelijk is. Er waren ontelbare strafrechtelijk relevante gebeurtenissen. De onderstaande gebeurtenissen waren wel de eerste die bij mij opkwamen. Het zijn gebeurtenissen die om uiteenlopende redenen veel maatschappelijke turbulentie hebben veroorzaakt, en het zijn daarbij onderwerpen waarin advocaten een belangrijke rol spelen. Soms rollend op de golven van maatschappelijke verontwaardiging, vaker daartegenin.

Tabak

Op 6 december oordeelde het Haagse Hof (Gerechtshof Den Haag 6 december 2018, ECLI:NL:GHDHA:2018:3334), samengevat, dat een strafvervolging van de tabaksproducenten met enige kans van slagen niet haalbaar is. Het Hof overwoog daarbij dat klagers ervoor hebben gekozen om een maatschappelijk probleem betreffende de volksgezondheid in een strafrechtelijk kader te brengen, maar dat het strafrecht in deze geen oplossing kan bieden. Het uiteindelijk na te streven doel van klagers, te weten het uitbannen van sigaretten en het creëren van een rookvrije generatie, zal – hoe maatschappelijk relevant dat streven ook is – niet via het strafrecht bereikt kunnen worden. Daarvoor zal een beroep gedaan moeten worden op de (Europese) wetgever. Het hof heeft daarmee de grens aangegeven voor de inzet van het strafrecht. Het is evenwel de taak van advocaten om die grens ten behoeve van hun cliënten bij voortduring op te zoeken. Het valt te prijzen dat advocaten als Spong, Ficq en Knoops daarin dikwijls het voortouw nemen. De uitspraken in de klachtprocedures van Libor, NAM (zie: J. Leliveld, ‘Hoe scoort de NAM beslissing op de juridische schaal van.. ?’, Sdu 16 mei 2017, sdu.nl) en nu dus de Tabak-kwestie maken het belang weer duidelijk van de advocatuur als luis in de pels of, zo u wilt, terriër in dienst van de rechtsstaat. Frappez toujours. Bij dergelijk optreden komen soms andere grenzen in beeld (zoals bijvoorbeeld bij de “wraking/verschoning”-discussie in de Tabakszaak), wat niet zo simpel is als het nu klinkt. Overigens meld ik hier ook maar eens dat het net zo belangrijk is dat er advocaten zijn die de andere kant van het verhaal over het voetlicht brengen: de advocaten van de tabaksfabrikanten.

Houston (we have a problem)

De ING-transactie, en de daarmee samenhangende veelomvattende discussie over het buiten zitting afdoen van strafzaken door bedrijven (en hun leidinggevenden) is voor de witteboorden-strafrechtpraktijk waarschijnlijk de belangrijkste gebeurtenis van het jaar. Een transactie die laat zien dat deze praktijk zich heeft doorontwikkeld, leidend tot zelfs het openbaar maken van de overeenkomst en een uitvoerig (24 pagina's tellend) feitenoverzicht. En toch is het niet genoeg: verdere ontwikkeling van de transactiepraktijk is nodig. De maatschappij, met de politiek voorop, accepteert de afspraken maar moeilijk. Duidelijk is ook dat de uitkomst in geen verhouding meer staat tot het oordeel van de rechter na een strafzitting. De betaalde boetes zijn voor strafzaken ongekend. Zowel de legitimatie jegens de maatschappij als die tegenover de rechtspersonen behoeven vooral verankering. Er is behoefte aan betere kaders en aan juristen die vervolgens bereid zijn die kaders en de consequenties van die kaders uit te leggen. Ook hier hebben advocaten een belangrijke rol. Een rol die verder gaat dan de individuele zaken.

DNA

"De Vries reageert opgetogen op het nieuws. In hoofdletters schrijft hij op Twitter: Breaking news: we got him!! Jos Brech is gepakt bij Barcelona!! De familie en ik zijn vanavond ingelicht door de politie. Geweldig!! Eindelijk!!! Hulde voor het rechercheteam. Familie is enorm opgelucht, er valt 25.000 kilo van hen af!! Recht krijgt zijn loop!!" (zie: https://www.ad.nl/binnenland/jos-brech-aangehouden-in-spanje~ab7ee3b6/). Ik begrijp de opluchting wel en ga mee in het gevoel. Dat is echter niet de taak van de advocaat. De advocaat is de verdediger ook of juist op het moment dat iedereen al overtuigd is van de schuld van de verdachte. De advocaat die DNA ter discussie stelt; die zijn cliënt adviseert te zwijgen; de advocaat die aandacht vraagt voor de onschuldpresumptie en de bewijslast van het OM. De zaak van Nicky Verstappen is evenals zoveel andere vreselijke zaken het bewijs van de noodzaak van een goede strafrechtadvocatuur voor een geciviliseerde samenleving, waarin de rechten van de verdachte gewaarborgd blijven.

Tenslotte

Kort ben ik ingegaan op drie in mijn ogen belangrijke strafrechtelijke gebeurtenissen. Gebeurtenissen waar strafrechtadvocaten een belangrijke rol hebben. Die advocaten moeten een eigen koers varen uiteraard met compassie voor de cliënt en oog voor de maatschappij. Misschien is het voor sommigen werk, ik ben er van overtuigd dat het voor veel strafrechtadvocaten meer is (zie in dat kader: F. Holthuis, ‘Lang leve het Openbaar Ministerie’, Sdu 11 december 2018, sdu.nl). Het mooiste beroep van de wereld en de voortdurende twijfel of dat wel zo is.

Een mooie kerst gewenst.

Opmerkingen