Swipe to the left

Nieuw beslag- en beklagrecht

Print
Nieuw beslag- en beklagrecht
By 12 januari 2018 3784 keer bekeken Geen opmerkingen

Met de onvermijdelijke komst van het nieuwe wetboek, gaat ook het beklag tegen beslag van artikel 552a Sv (en verder) op de schop. De grootste wijziging is wel dat het beklag inzake gegevens uit de regeling wordt gelicht en buiten het Wetboek van Strafvordering zal worden geregeld. Ten aanzien van het beslag op gegevens is het voorts wachten op de uitkomsten van de commissie Koops. Zij onderzoekt hoe dat geregeld zal moeten worden. Uiteindelijk zal dan een beroepsmogelijkheid worden ontwikkeld. De gedachte is dat ten aanzien van gegevens de oorspronkelijke ’eigenaar’ de beschikking daarover niet kwijtraakt, terwijl dat bij voorwerpen wel het geval is.

Bij voorwerpen moet men zich wel bedenken dat het niet alleen gaat om zaken, maar ook om vermogensrechten

Het voorwerp raak je wel kwijt
Anders dan bij civiel conservatorbeslag, raakt de strafvorderlijk beslagene het voorwerp in beginsel wel kwijt. Dat maakt volgens de conceptwetgever het bestaan van een beklagregeling pregnanter dan bij gegevens. Bij voorwerpen moet men zich wel bedenken dat het niet alleen gaat om zaken, maar ook om vermogensrechten.

Ten aanzien van het beslag zelf wordt in Boek 2 de officier van justitie tot spoed gemaand; het beslag moet voortvarend worden afgehandeld. De regel is daarbij dat via de hulpofficier van justitie uiterlijk binnen zes maanden tot teruggave wordt besloten, tenzij de officier van justitie gemotiveerd aangeeft dat het beslag moet voortduren. Dat is al een hele verbetering, maar de praktijk moet leren of inderdaad snel op het beklag een beslissing volgt en de officier van justitie niet via sjablonen veelal tot het voortduren van het beslag besluit. Dan zijn we in de praktijk immers niet veel verder.

Ook ten aanzien van de beklagregeling is de voortvarende afhandeling straks wettelijk voorgeschreven. Een ingediend klaagschrift moet binnen twee maanden worden behandelt en de raadkamer moet zo spoedig mogelijk beslissen. Als het even kan laat de officier van justitie vooraf zijn standpunt ten aanzien van het beklag al weten en als hij zich niet tegen teruggave verzet, kan het klaagschrift versneld worden afgedaan zonder zitting. Het laat zich geraden dat dit dan goed afloopt voor klager.

Ook in zoverre is het oordeel van de beklagrechter uiteindelijk een voorlopige

Inhoudelijke maatstaven
Interessant is dat de inhoudelijke maatstaven om te toetsen of het beslag moet voortduren (zie NJ 2010/654) niet ter discussie worden gesteld door de concept-wetgever. Die terughoudende toetsing ten aanzien van het belang van de strafvordering (klassiek beslag) en de mogelijke oplegging van een bepaalde vermogens-sanctie bij de verdenking van zwaardere misdrijven (conservatoir beslag, zowel ten aanzien van de hoofdzaak als een ontnemingzaak). Voorts wordt door de wetgever ingestemd met het summiere onderzoek dat de raadkamer naar het beklag kan verrichten (zie wederom NJ 2010/654). Ook in de toekomst zal het de beklagrechter niet worden toegestaan om eens goed voor de zaak te gaan zitten en, mede indachtig het civiele recht, alvast een eindoordeel over het beslag te geven. Nog steeds zal hij niet te veel voorruit mogen lopen op het oordeel van de zittingsrechter. Behouden blijft voorts dat een beslissing op het beslag geen einde maakt aan een eventuele civiele twist die belanghebbenden hebben ten aanzien van het voorwerp. Ongeacht wie er in de strafvorderlijke procedure gelijk krijgt, de civiele uitspraken blijven daardoor onverlet voor alle betrokkenen. Ook in zoverre is het oordeel van de beklagrechter uiteindelijk een voorlopige.

Wat hier nu van te vinden? Wie de bevoegdheden tot het leggen van beslag en de mogelijkheden van het laten voortduren daarvan beziet, kan niet anders dan tot de conclusie komen dat voorwerpen gemakkelijk in beslag genomen kunnen worden en kunnen worden gehouden. Voorwerpen kunnen zeker in het begin gemakkelijk de waarheidsvinding dienen en na verloop van tijd is ten aanzien van de meeste voorwerpen de verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer wel mogelijk (klassiek beslag), dan wel kan het voorwerp een verhaalsmogelijkheid zijn voor het openbaar ministerie (conservatoir beslag). Biedt het beklagrecht hiertegen straks (wel) voldoende tegenwicht? Ik denk het niet.

En dan maar kijken wat de Hoge Raad daarvan vindt

Tot slot
In geval van een klaagschrift kan en moet alleen met een marginaal/schuin oog worden gekeken naar de belangen van waarheidsvinding en/of worden bezien of het hoogst onwaarschijnlijk is dat de verbeurdverklaring etc. zal volgen. Per saldo kan de officier van justitie in veel gevallen probleemloos als heer en meester beschikken over de in beslaggenomen voorwerpen, in de zin dat het beslag kan voortduren als hij dat wil. Alleen als dat echt onredelijk is (en dat op het eerste gezicht duidelijk is), mag de beklagrechter ingrijpen. Dat wordt in het nieuwe wetboek niet anders is mijn verwachting. Maar wie weet gaat de beklagrechter in ieder geval de beslissing van de officier van justitie om het beklag na zes maanden toch te laten voortduren wel indringender toetsen. En dan maar kijken wat de Hoge Raad daarvan vindt.

Posted in: Strafrecht