Swipe to the left

Vergezichten vanuit Port Zélande: “Good lawyers, no bad lawyers in de piketfase”

Print
Vergezichten vanuit Port Zélande: “Good lawyers, no bad lawyers in de piketfase”
By 13 februari 2019 6929 keer bekeken Geen opmerkingen

Vanuit Port Zélande volgen, net als in augustus 2018 vanuit Curaçao, opnieuw vergezichten.

Ditmaal wijden wij het blog aan de vraag wat een strafrechtadvocaat in het huidige tijdperk in de piketfase een ‘Good lawyer’ maakt. Waaraan is een ‘Good lawyer’ die veelal optreedt in het arrestantencomplex te herkennen?

Kernwaarden van een advocaat

Allereerst is van belang dat de strafrechtadvocaat in piketzaken in zijn algemeenheid beschikt over een goede opleiding en reputatie, liefst de nodige ervaring op het gebied van het strafrecht als specialisme en vanwege de roerige strafpraktijk (secretariële) ondersteuning en directe toegang tot naslagwerk. Een piketadvocaat houdt zich aan de 5 zgn. kernwaarden van iedere advocaat (art. 10a Advocatenwet; zie https://www.advocatenorde.nl/kernwaarden).

De literatuur is tamelijk schaars over de invulling van de rol en taakopvatting van de strafrechtadvocaat. Wij citeren uit twee interessante werken:

Een belangrijke rol in het strafproces is weggelegd voor de advocaat, die een verdachte tijdens dat proces bijstaat en veelal het woord voert aan de hand van zijn pleidooi. De raadsman heeft allereerst, als juridisch professional, een adviserende rol. Hij moet in staat zijn het standpunt van zijn cliënt juridisch te vertalen, emoties te kanaliseren en hij weet bij uitstek op welke wijze hij mede op basis daarvan zijn processtrategie zal gaan voeren. Daarbij is niet alleen een goede kennis van strafrecht en strafvordering een must, maar eveneens het bezit van tact en vernuft over de wijze waarop het strafproces aangepakt moet worden. De raadsman is voorts de persoon die zijn cliënt in emotioneel en sociaal opzicht bijstaat. Zeker in de ernstiger strafzaken staat de verdachte vaak alleen en is de raadsman de enige van wie hij steun op dat vlak mag verwachten. Met name dit laatst komt nogal eens aan de orde in die zaken waarin een zodanig maatschappelijke beroering is ontstaan dat het bijstaan van een verdachte op maatschappelijke onverdraagzaamheid stuit.
Bedacht moet echter worden dat het een essentieel grondrecht is in een democratische rechtstaat dat iedere verdachte die nog niet onherroepelijk veroordeeld is, het recht heeft op goede rechtsbijstand, ongedacht de ernst van het delict. Het recht op rechtsbijstand is een recht dat zowel in de mensenrechtenverdragen (art. 6 lid 3 onder c EVRM, art. 14 lid 3 onder d IVBPR) als in de Grondwet (art. 18) is opgenomen en deel uitmaakt van het beginsel dat iedereen recht heeft op een eerlijk proces
.”

Zie: G.H. Meijer en R. ter Haar, De weg naar het moderne strafvonnis, Boom Juridische uitgevers, Den Haag 2015, p. 89.

Confrère Van der Kruijs:

Een advocaat schiet absoluut te kort als hij de middelen die het recht hem in het belang van de verdachte geeft onbenut laat. Hij zal in het kader van de eenzijdige belangenbehartiging de juridische middelen moeten uitputten. Dit is echter iets anders dan met de waarheid een loopje nemen, de cliënt aanzetten tot liegen en mee helpen leugens te bedenken, hoe subtiel ook geformuleerd.”

Zie de bijdrage van Pieter van der Kruijs met als titel ‘Een zelf kritische blik’ in: Th.O.M. Dieben, J.L.M.G. Jahae, P.T.C. van Kampen, Liber amicorum Taru Spronken, Wolters Kluwer, Deventer 2015, p. 320-330.

Hogere verwachtingen van de piketadvocaat

Er mag ons inziens nog meer van de piketadvocaat worden verwacht in het belang van een optimale verdediging, juist in deze prille fase van het strafproces.
Wij schreven hierover in ons eerdere strafrecht blog in april 2017, aan het slot:

Kort en goed, het Besluit is een aardig begin, maar nog lang niet voldoende. Wees alleen in de praktijk niet onnodig formeel. De raadslieden doen er goed aan voorlopig in goed overleg voor en tijdens het verhoor met de opsporingsambtenaar tot een professionele en prettige ‘samenwerking’ te komen. Meer dan ooit komt het aan op inzet van competenties die bekend staan als ‘soft skills’.”

Doordat sinds de opkomst en doorontwikkeling van de Salduz-praktijk de politie en de piketadvocaten in een nieuwe rol terecht zijn gekomen, is vakinhoudelijke kennis over straf(proces)recht om als hoogopgeleide professional die moet opkomen voor de cliënt die in een benarde positie terecht is gekomen te excelleren en te onderscheiden allang niet meer voldoende.
Naast kennis komt het aan op vernuft, tact, aanpassingsvermogen, optimale communicatievaardigheden, samenwerking, onderhandelen en echtheid. Een merkbaar vleugje positiviteit door alles heen helpt: een verdachte is niet gezegend met een ‘zwartgallige advocaat’.
Taru Spronken wees al op het belang van vriendelijkheid tijdens het verhoor in haar Vooraf in het NJB van 3 oktober 2017:

Vriendelijkheid werkt beter, maar toch zit het kennelijk niet in ons systeem om dat ook in praktijk te brengen. Het doet mij denken aan een ‘leiderschaps-training’ die door de universiteit werd voorgeschreven aan bestuurders van faculteiten waaraan ik een keer heb deelgenomen. De training begon met de oefening dat je buurman/vrouw een vuist moest maken die je binnen tien seconden open moest zien te krijgen. De meesten, onder wie ik zelf, probeerden dat met mild geweld. Er was er één die gewoon vroeg: wil je je vuist openmaken? Dat werkte het snelst.”

Belang van goede softskills

Het komt kortom aan op de inzet van soft skills op het juiste moment, ter uitvoering van het recht van de verdachte op actieve (politie)verhoorbijstand door een advocaat zoals het EHRM dat schaart onder art. 6 lid 3 sub c EVRM. Softskills bij de piketadvocaat vergroot de kansen in de Nederlandse strafpraktijk om daadwerkelijk actieve verhoorbijstand te kunnen bieden, zoals voormelde verdragsrechtelijke bepaling toestaat. Een piketadvocaat fungeert dan niet als het ware als een legitimatiepas, maar geeft raad en toont daadkracht tijdens het politieverhoor wanneer dat nodig is.
Softskills zijn overigens in toenemende mate ook van belang in andere beroepsgroepen. In het rapport The Future of the Jobs 2018 vermeldt het World Economic Forum de top 10 skills die nodig zijn om in 2020 succesvol te zijn (https://www.weforum.org/reports/the-future-of-jobs-report-2018). Afgelopen week was er in dit kader in Davos de jaarlijkse bijeenkomst van de top van het bedrijfsleven en overheden.

De ideale piketadvocaat staat dus als uitgangspunt ‘boven de stof’ en heeft daarnaast een persoonlijke en professionele ontwikkeling doorgemaakt. Deze combinatie maakt de piketadvocaat relevant voor de cliënt. De cliënt ervaart krijgt op deze manier een verdediging die in alle heftigheid vaak al aanvangt op het arrestantencomplex.

Een actueel vraagstuk

De vraag is hoeveel hoogopgeleide professionals zich nog kunnen (door)ontwikkelen tot dit soort “Good lawyers”, nu de piketvergoeding nog altijd zeer karig is en de Tweede Kamer gisteren heeft beslist dat hier voorlopig geen verandering in komt (https://www.advocatenblad.nl/2019/02/12/tk-geen-hogere-vergoeding-voor-sociale-advocaten/).

Een prangende vraag voor onze minister voor Rechtsbescherming

Wij luiden de noodklok nu steeds meer strafrechtadvocaten de advocatuur achter zich laten. Het is niet reëel te veronderstellen dat op termijn nog voldoende “Good lawyers” beschikbaar blijven om verdachten tijdens politieverhoren met raad en daad bij te staan. Een behoorlijke strafrechtspleging is en blijft er echter mee gediend dat goede strafrechtadvocaten beschikbaar blijven om rechtsbijstand te bieden aan de verdachte die zich niet persoonlijk wil of kan verdedigen.

Wij zijn het eens met confrère Anno Huisman: een ‘echte’ minister voor Rechtsbescherming is broodnodig (https://www.sdu.nl/blog/een-minister-voor-rechtsbescherming-is-meer-dan-ooit-nodig.html)!

Sander Dekker, spreek u uit naar aanleiding van deze gesloten vraag: Is het voor u definitief goodbye voor “Good Lawyers”?!

Vanuit Port Zélande: Oudoe!

Meer blogs lezen van Alrik de Haas en Mehmet Ozsuren?


Posted in: Strafrecht