Swipe to the left

‘Wij willen al den duyvel aff hebben!’

Print
‘Wij willen al den duyvel aff hebben!’
By mr.drs. C.M. Dijkstra 27 februari 2019 464 keer bekeken Geen opmerkingen

Inleiding

In deze Opinie wil ik vooral een vraag stellen. Geen retorische vraag, maar een vraag in alle openheid: is belastingweigering onder bepaalde omstandigheden toelaatbaar, en zo ja, onder welke omstandigheden? Kortom, de vraag naar ‘fiscale donquichotterie’. Juist bij deze vraag wil ik nog eens stilstaan, nadat ik naar aanleiding van een eerder artikel hierover van mijn hand veel reacties heb ontvangen. Een onderwerp dat kennelijk leeft. De bekendste fiscale blogger die ons land rijk is, heeft er in ieder geval een mooie en kritische blog aan gewijd. Tevens werd er een enkele boze mail geschreven, en ook dat scherpt de geest. Reden te meer om dit onderwerp nog eens aan te stippen. Ik wil geen verdediging opvoeren voor belastingweigering, maar wil de lezer wel aan het denken zetten. Wat vindt u er als lezer allemaal van? Ik hoop in deze Opinie enige discussiepunten aan te kunnen dragen.

De fiscaal bezwaarden en de fiscale freeriders

Eerst moet nadrukkelijk worden vastgesteld dat belastingweigering of -verzet van een geheel andere orde is dan belastingontduiking of -ontwijking. In die laatste twee gevallen gaat het om handelen waarbij geen of minder belasting wordt betaald omdat daarmee een financieel voordeel is gemoeid. Bij belastingweigering wil men geen (specifieke) belasting betalen omdat daar voor de belastingweigeraar principiële bezwaren aan kleven. Vanuit levensbeschouwelijke motieven, anarchisme, libertarisme à la Robert Nozick of socialisme kan men tot belastingweigering komen. Belastingweigering kent dus een ander uitgangspunt dan belastingontduiking of -ontwijking. Een ander verschil is dat belastingontduiking strafbaar is, daar waar belastingweigering primair gewoonweg niet toelaatbaar is in het democratisch bestel.
Maar evengoed is belastingweigering niet alleen een zaak van mensen die morele bezwaren hebben tegen belastingheffing of een specifieke belasting. Er is een tweede vorm van belastingweigering te onderkennen die uitgaat van het zogenoemde welbegrepen eigenbelang van de burger. Dit heeft een meer politiek sausje. Het lijkt op de eerste vorm van belastingweigering, maar met een essentieel verschil. Het gaat bij deze tweede vorm om een belastingweigeraar die zich door de Staat niet gekend voelt in zijn eigenbelang. In die gevallen gaat het om belastingweigering voor zover de overheid het eigenbelang van de weigeraar in de samenleving niet voldoende onderkent. Dit gaat vaak hand in hand met een zeker idee van wederkerigheid: de burger betaalt alleen zijn belasting als de overheid ook de belangen van de burger voldoende behartigt. Een bekend voorbeeld hiervan is het ‘no taxation without representation’, een leuze die werd gebezigd door de Amerikaanse burgers in hun strijd tegen de Britse overheersing. Een meer hedendaags voorbeeld zou de situatie zijn waarin de inwoners van de verzakte provincie Groningen zouden besluiten geen belastingaangifte meer te doen. Ook deze vorm van belastingweigering dient goed te worden onderscheiden van belastingontduiking en -ontwijking. Bij een dergelijke belastingweigering speelt wederom een principieel punt, dat we simpel kunnen samenvatten als ‘voor wat, hoort wat’. Alleen als de overheid de belangen van de burger goed behartigt, kan daar belasting tegenover staan. Een opvatting die past bij het contractualisme (Hobbes, Locke, Rousseau): de burger heeft een denkbeeldig contract met de rest van de samenleving en de wetgever waarbinnen ieders belangen over en weer worden erkend, en dan moet het uiteraard van twee kanten komen. Belastingontduiking en -ontwijking kent een dergelijke diepere gedachte niet. De belastingweigeraar is een bescheiden filosoof, de ontduiker en misschien zelfs de ontwijker een fiscale ‘freerider’.


Dit is het eerste deel van een NTFR Opinie geschreven door mr.drs. C.M. Dijkstra. De volledige opinie kunt u hier inzien. Deze Opinie is opgenomen in NTFR nummer 9 van 28 februari 2019 (NTFR 2019/467).


Blijf op de hoogte van onze blogs en meer door Sdu Fiscaal te volgen op LinkedIn
Posted in: Fiscaal Recht