Arbeidsovereenkomst

De arbeidsovereenkomst: een introductie

De arbeidsovereenkomst is een bijzondere overeenkomst en gaat over de arbeidsverhoudingen. Er is sprake van een arbeidsovereenkomst als aan de volgende voorwaarden is voldaan:

  1. het persoonlijk verrichten van arbeid;
  2. het ontvangen van loon;
  3. het in dienst zijn van (gezagsverhouding).

Als sprake is van een arbeidsovereenkomst die voldoet aan deze definitie, valt de werknemer onder de beschermende werking van artikel 7:610 lid 1 BW.

Arbeidsovereenkomst en persoonlijk verrichten van arbeid

Wanneer een werknemer zich zonder meer mag laten vervangen is er geen sprake van een arbeidsovereenkomst. Hierin verschilt de arbeidsovereenkomst van die van aanneming van werk, waarbij het eindresultaat van belang is en niet wie dat tot stand heeft gebracht.

Arbeidsovereenkomst en loon

Loon is de door de werkgever verschuldigde vergoeding voor de overeengekomen arbeid. Wanneer er niet voor loon wordt gewerkt, is er geen sprake van een arbeidsovereenkomst.

Arbeidsovereenkomst en gezagsverhouding

Tussen werkgever en werknemer (een natuurlijk persoon) dient een gezagsverhouding te bestaan. Relevant is niet of er daadwerkelijk aanwijzingen worden gegeven maar of ze kunnen worden gegeven. Indien niet duidelijk is hoe de arbeidsverhouding moet worden gekwalificeerd, is niet alleen de tekst van de overeenkomst doorslaggevend, maar wordt ook waarde gehecht aan de oorspronkelijke partijbedoeling.

De arbeidsovereenkomst in het arbeidsrecht

De bekendste vormen van een arbeidsovereenkomst zijn:

  1. arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd;
  2. arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd.

Indien partijen in de arbeidsovereenkomst zwijgen over de duur van de overeenkomst, treedt de werknemer voor onbepaalde tijd in dienst.

Naast bovenstaande arbeidsovereenkomsten is er nog een groot aantal andere arbeidsovereenkomsten mogelijk. Voorbeelden hiervan zijn: de oproepovereenkomst, de detacheringsovereenkomst, de uitzendovereenkomst en de payrollovereenkomst. De vennootschappelijk bestuurder neemt een bijzondere positie in in het arbeidsrecht.

Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd

Bij een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd staat de einddatum van de overeenkomst vast. Een dergelijke arbeidsovereenkomst wordt ook wel een ‘tijdelijk contract’ genoemd. De werkgever bepaalt de duur van een arbeidsovereenkomst. Een proeftijd bij een tijdelijke overeenkomst van zes maanden of korter is niet geldig (art. 7:652 BW). Wettelijk gezien kan een werkgever, zonder bijzondere cao-afspraken, een werknemer drie tijdelijke contracten aanbieden met een maximale duur van in totaal twee jaar zonder dat er sprake is van een overeenkomst voor onbepaalde tijd. Dit wordt ook wel de ‘ketenregeling’ genoemd (art. 7:668a BW). Door bijzondere cao-afspraken kan worden afgeweken van deze maximale duur van twee jaar.

Een werkgever is verplicht uiterlijk één maand voor de afloop van een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd de werknemer te melden of hij wel of niet verder wil met de werknemer. Dit wordt de ‘aanzegplicht’ genoemd. Indien een werkgever verzuimt aan te zeggen, moet de werkgever hiervoor een aanzegvergoeding betalen. Deze vergoeding bedraagt één maandsalaris van de werknemer. Een werkgever hoeft een werknemer niet aan te zeggen indien de arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd een duur heeft van zes maanden of minder. De aanzegplicht geldt voor alle op 1 januari 2015 lopende arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd.

Ieder werknemer met een arbeidsovereenkomst die langer dan 24 maanden heeft geduurd, heeft recht op de transitievergoeding (art. 7:673 BW). Deze vergoeding helpt de werknemer op financieel vlak bij het vinden van een nieuwe baan. Een werknemer kan een transitievergoeding bijvoorbeeld gebruiken voor scholing. De hoogte van de transitievergoeding wordt bepaald door de leeftijd van de werknemer en de lengte van het dienstverband.

Arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd

Een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd wordt ook wel een ‘vast contract’ genoemd. Bij een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd is de einddatum van de overeenkomst niet vastgelegd. Uitgangspunt is dat de werknemer met de opzegging van de arbeidsovereenkomst instemt. Stemt de werknemer niet in met de opzegging, dan moet de werkgever de arbeidsovereenkomst opzeggen of deze door de kantonrechter laten ontbinden. Dit is afhankelijk van de reden die de werkgever aanvoert voor de beëindiging (art. 7:671 BW). De redelijke gronden die tot een beëindiging van de arbeidsovereenkomst kunnen leiden zijn limitatief opgesomd in artikel 7:669 BW. Dit worden ‘de a- tot en met h- gronden’ genoemd. Indien de werkgever opzegging van een arbeidsovereenkomst verlangt vanwege bedrijfseconomische redenen of langdurige ziekte van de werknemer, dan dient de werkgever hiervoor toestemming te vragen aan het UWV (de zogenoemde ‘a- of b-grond’ van art. 7:669 BW). Als de werkgever om andere redenen dan de a- of h-grond de arbeidsovereenkomst wil beëindigen, moet hij de kantonrechter vragen de arbeidsovereenkomst te ontbinden (art. 7:671b BW).

Ook wanneer een werkgever een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd wil opzeggen of ontbinden, heeft de werknemer recht op de transitievergoeding. De hoogte van de transitievergoeding wordt bepaald door de leeftijd van de werknemer en de lengte van het dienstverband. Eventueel kan de werknemer een additionele billijke vergoeding vorderen. Ook kan hij de kantonrechter in sommige gevallen om herstel van de arbeidsovereenkomst verzoeken.

Arbeidsovereenkomst en de Wwz

Door de inwerkingtreding van de Wet werk en zekerheid (Wwz) in 2015 zijn de regels voor arbeidsovereenkomsten voor bepaalde en onbepaalde tijd veranderd. Zoals hierboven beschreven, heeft een werkgever thans een aanzegplicht bij het opzeggen van een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd (art. 7:668 BW). Werknemers met een arbeidsovereenkomst voor zowel bepaalde als onbepaalde tijd hebben tevens recht op een transitievergoeding (art. 7:673 BW).

Wat biedt Sdu u op het gebied van de arbeidsovereenkomst?

Sdu toont u graag een selectie van de vakinformatie op het gebied van de arbeidsovereenkomst. Op deze pagina vindt u actuele content die we samen met experts uit de rechtspraktijk creëren.

Arbeidsovereenkomst in de webshop

Naar de webshop

Toegang tot al onze juridische informatie?

    • Neem een dag- of weekabonnement op onze online databank OpMaat
    • Krijg direct toegang tot al onze bronnen en vindt het antwoord op uw zoekvraag
Meer informatie
(- Artikelen)

Uit het archief

Meer artikelen laden