AI verandert de manier waarop we kennis vinden en gebruiken. Moeten we daarom iedere technologische ontwikkeling als eerste omarmen? Ik denk van niet. We willen niet alles aangrijpen wat AI mogelijk maakt, maar alleen wat professionals verder brengt.

‘Never be first to market’: die uitspraak van Steve Jobs spreekt me aan. Waarom zou je zelf fouten en verkeerde keuzes maken als je ook kunt leren van anderen? Dat betekent niet dat we rustig achteroverleunen. Integendeel. We hebben een enorme groep experts die voortdurend onze producten en ons AI-platform afstemmen op wat er in de markt gebeurt. We willen vlak achter de ontwikkelingen zitten. Niet te ver vooruit, niet te ver erachter. Spot on. Op de ideale positie om de beste afweging te maken voor de klant en de lange termijn.

Dat past ook bij het familiebedrijf waarvan we deel uitmaken. Onze oorsprong ligt in het overbrengen van kennis aan professionals. Dat begon met trainingen, later deden we dat via uitgeefproducten en inmiddels door de combinatie van kennis en AI-technologie. We dachten jarenlang in generaties, maar kunnen het ons nu nauwelijks veroorloven een jaar vooruit te plannen. Juist die tegenstelling dwingt ons om scherp te kiezen en daarin flexibel te blijven: wat bouwen we, met wie werken we samen en waar worden onze klanten beter van? Vanuit onze focus op de klant weten we één ding zeker: met onze betrouwbaarheid experimenteren we niet.

Niet elk antwoord is kennis

Toen generatieve AI eind 2022 razendsnel doorbrak, ging er een schok door de markt. Opeens konden nieuwe spelers met relatief weinig middelen behoorlijk goede antwoorden genereren op basis van openbare informatie. Waar heb je dan nog een gespecialiseerde kennisleverancier voor nodig? Maar al snel zagen we ook de beperkingen. AI kan een overtuigend antwoord formuleren zonder dat het klopt. En bestaande informatie combineren is nog iets anders dan nieuwe kennis ontwikkelen en toepasbaar maken. Precies daar ligt onze kracht.

Neem een jurist die een ingewikkeld vraagstuk moet oplossen. Die heeft weinig aan een antwoord dat waarschijnlijk juist is. Hij moet dan achterhalen op welke bronnen het berust, beoordelen of de informatie actueel is en begrijpen hoe die zich verhoudt tot zijn of haar specifieke situatie. Wij verzamelen, controleren en verrijken informatie en voegen dagelijks nieuwe kennis toe. Met AI kunnen we die kennis precies op het juiste moment beschikbaar maken. En dat niet alleen: we maken onze kennisbank ook geschikt om veel beter samen te werken met AI-agents. Alles zodat die jurist niet eerst een antwoord uit elkaar hoeft te halen om te zien of het deugt, maar zijn tijd kan besteden aan de vraag die er werkelijk toe doet: hoe voorkom ik een juridisch probleem voor mijn klant of hoe los ik het op?

Pas op voor de slop grenade

Laatst kwam ik een term tegen die ik prachtig vind: slop grenade. Stel je voor dat iemand met AI in twee minuten een uitgebreid advies opstelt en dat vervolgens over de schutting gooit. De ontvanger is er een uur mee bezig om te begrijpen wat er staat en of het überhaupt klopt. Gefeliciteerd, je hebt zelf 58 minuten bespaard en iemand anders een uur werk bezorgd. Dat is geen productiviteitswinst. Het laat zien dat AI gebruiken iets anders is dan AI goed gebruiken.

Ik zie voortdurend nieuwe AI-toepassingen die ik briljant vind. Zoals de Amerikaanse startup met een toepassing die bedrijfsjuristen waarschuwt wanneer ze een AI-resultaat zelf moeten controleren: hier moet je ingrijpen, daar moet je nader onderzoek doen, bij dat onderdeel moet je terug naar de bron. Zo schakel je ‘the human in the loop’ niet pas in als er iets misgaat, maar precies op het moment dat een professioneel oordeel van pas komt. Fantastisch! Maar betekent dat dat wij zoiets zelf moeten bouwen? Nog niet. Misschien gaan we er ooit mee samenwerken. Onze kracht ligt nu ergens anders.

Relevant zijn is overal anders

We zijn geen OpenAI of Anthropic en dat moeten we ook helemaal niet willen. Onze toegevoegde waarde ligt in kennis, in het begrijpen van de mensen die ermee werken en de toepassing ervan in de praktijk. Een groot advocatenkantoor dat zelf fors in AI investeert, heeft andere behoeften dan een HR-professional die af en toe een arbeidsrechtelijke vraag moet beantwoorden. En daartussen zit een brede groep juristen, fiscalisten en overheidsprofessionals die AI steeds meer in hun dagelijkse werk gebruiken.

Voor al die professionals moeten we relevant zijn, maar niet per se op dezelfde manier. Daarom werken we met partners én ontwikkelen we binnen onze Europese groep een hypermodulair AI-platform: één gezamenlijke technologische basis, waarop ieder land eigen kennis, functies en toepassingen kan aansluiten. Door onze vergevorderde digitalisering speelt Nederland hier een grote rol in. Het mooie van die Europese architectuur is dat we niet in elk land opnieuw het wiel uitvinden, maar ook niet vastzitten aan één oplossing voor iedereen.

Kennis moet aan het werk

Een nieuwe toepassing lanceren is voor mij geen eindstreep. De vraag is of een jurist, fiscalist of overheidsprofessional er de volgende dag wat aan heeft. Vroeger was een boek verkopen het eindpunt. Nu begint het pas als de kennis daadwerkelijk onderdeel wordt van de workflow: gebruik is het nieuwe goud. Over een paar jaar wil ik niet kunnen vertellen hoeveel AI-producten we hebben ontwikkeld, maar hoeveel beter professionals hun werk kunnen doen met ons als kennispartner.

Huub van der Meulen

CEO Lefebvre Sdu