Swipe to the left

Alleen waarheidsvinding kan recht doen in zaak Mitch Henriquez

Print
Alleen waarheidsvinding kan recht doen in zaak Mitch Henriquez
By 19 december 2017 69210 keer bekeken 4 comments

Donderdag aanstaande doet de Rechtbank in Den Haag uitspraak in de zaak Mitch Henriquez. Normaal gesproken is dat een einduitspraak, maar in deze zaak weet je het maar nooit. Er lijken serieuze redenen te zijn om te twijfelen aan de kwaliteit van de waarheidsvinding in de zaak tot nu toe. De rechtbank kan in theorie ook tot dat oordeel komen en zich nader willen laten voorlichten.

Eindvonnis of tussenvonnis
De radio-uitzending van Argos van afgelopen zaterdag zet de kernvraag in de zaak opnieuw stevig op de agenda: Waaraan overleed Mitch Henriquez en is dat juridisch aan het politieoptreden- en in het bijzonder het politiegeweld, te wijten? De deskundigen in de uitzending lieten werkelijk niets heel van de conclusies van de deskundigen waarop het OM en de verdediging steunen. Een van de Argos-deskundigen betrof de intensivecare-arts die Mitch Henriquez zelf op zijn behandeltafel heeft gehad.

De rechtbank kan besluiten tot heropening van het onderzoek, omdat zij zich onvoldoende voorgelicht acht. Daarbij hoeven ze de uitzending Argos niet specifiek als reden aan te voeren. De conclusie van de NFI-deskundige stond tijdens het onderzoek ter terechtzitting lijnrecht tegenover de conclusie van twee andere deskundigen. Daarin kan al reden worden gevonden tot heropening en nader onderzoek.

Zuurstofgebrek door toegepaste nekklem zei het NFI. Acuut stress syndroom zeiden de andere twee deskundigen die door de verdediging waren opgevoerd. Dat de verdediging op hen zou steunen was logisch, maar dat ook het OM dat vrij gemakkelijk deed leidde tot fronsen. Vrijwel altijd volgt het OM het NFI, in dit geval niet en de argumentatie kon moeilijk overtuigen. De macht van het getal in aantal deskundigen leek doorslaggevend. Maar vanuit perspectief van waarheidsvinding had het OM zelf kunnen vorderen dat nader onderzoek zou worden gedaan. Daar deed ze echter niet en nu is het dus aan de rechtbank.

Kern is de vraag of de dood van Henriquez redelijkerwijs aan het politieoptreden is toe te rekenen

Nekklem of onvoorzienbaar stress syndroom heeft juridische implicaties
In de basis komen de verschillende deskundigenoordelen op het volgende neer. Volgens het NFI zou Henriquez zijn overleden door het toepassen van het vele politiegeweld op zijn lichaam in het bijzonder door het zetten van een nekklem. Hierdoor is dan zuurstoftekort ontstaan waardoor het overlijden is ingezet. Volgens de andere twee deskundigen zou Henriquez zijn getroffen door het accuut stress syndroom dat weliswaar volgde op de arrestatie, maar niet ten gevolge van het politiegeweld.

Juridisch is dat zeer relevant in het kader van de causaliteit. Wicher Wedzinga schreef daar op zijn eigen blog reeds een verhelderende analyse over dus dat ga ik hier niet over doen. Kern is de vraag of de dood van Henriquez redelijkerwijs aan het politieoptreden is toe te rekenen. Bij een nekklem is dat evident. Bij het acuut stress syndroom is die vraag op het eerst gezicht moeilijker te beantwoorden, alhoewel volgens vaste jurisprudentie redelijke toerekening ook kan plaatsvinden in dit soort type situaties.

Bij een overlijden ten gevolge van de nekklem komt daarnaast ook het opzet op de dood of zwaar lichamelijk letsel weer nadrukkelijker in beeld. Een voorwaardelijk opzet redenering (willens en wetens aanvaarden van de aanmerkelijke kans op het gevolg) is immers dan geheel niet ondenkbaar.

Ook daarom zou de rechtbank tot nader onderzoek kunnen besluiten nu juist over dit vraagstuk grote twijfels bestaan. Daarbij is eveneens van belang dat ook het OM stelde dat het politiegeweld voor een belangrijk deel onrechtmatig was.

Argos
De uitzending van Argos kan voor de rechtbank het laatste beslissende zetje zijn om tot nader onderzoek te besluiten. Drie hoogleraren intensive care-geneeskunde verwijzen in de uitzending het acuut stress syndroom naar het rijk der fabelen en zien het hooguit als bijkomend verschijnsel bij het overlijden. Iedereen die op deze wijze overlijdt zal aan enorme stress lijden net als wanneer je wordt opgehangen, aldus de hoogleraren. "Om het netjes te zeggen: het is niet een gedefinieerde ziekte of syndroom. In gewoon Nederlands: het bestaat niet. En je kunt niet aan iets overlijden dat niet bestaat.", aldus een van de hoogleraren. Ook de intensivist die Mitch Henriquez behandelde is kraakhelder in zijn oordeel: zuurstoftekort door nekklem. De derde hoogleraar noemt het stress syndroom als oorzaak 'een merkwaardige gedachtegang'.

Er bekruipt mij in het algemeen een erg ongemakkelijk gevoel bij de waarheidsvinding in deze zaak en ik ben niet de enige

Saillant en terug naar de macht van het getal, er bleek nog een deskundigenrapport te zijn dat in opdracht van de verdediging was opgemaakt. Een Leuvense hoogleraar concludeerde in dat rapport eveneens dat het acuut stress syndroom niet als oorzaak was te kwalificeren. Vijf tegen twee dus. Al bracht de verdediging het rapport uiteraard niet in. Dat is ook niet haar taak, voor de goede orde.

Meer mankementen aan waarheidsvinding
Er bekruipt mij in het algemeen een erg ongemakkelijk gevoel bij de waarheidsvinding in deze zaak en ik ben niet de enige. Dat begon al in het begin, toen het OM een onjuiste weergave gaf in de media van het moment van onwelwording van Henriquez. Relevant, omdat de vraag was waarom niet direct een ambulance was gealarmeerd. Het OM meldde op aangeven van de politie dat Henriquez pas in het busje naar het bureau was weggezakt. Uit beelden direct na zijn aanhouding in het park bleek echter dat hij daar al buiten bewust zijn was en dat dus daar direct een ambulance had moeten komen.

Vervolgens bleek dat de vervolgde agenten volledig anoniem hun proces zouden ingaan, een unicum in het Nederlandse strafproces bij mijn weten. Tevens bleek dat alle betrokken agenten, de verdachten maar ook de getuigen niet zijnde verdachten, door hetzelfde advocatenkantoor werden bijgestaan. Moet je als advocatenkantoor in een soortgelijke zware strafzaak doen met reguliere burgers en het OM staat op haar achterste benen.

Dat gevoel van een dubbele standaard werd verder gevoed door het feit dat in het strafdossier een compilatie van beelden van de aanhouding was gevoegd die aan kwaliteit zwaar te wensen overliet. Het OM is verantwoordelijk voor de samenstelling van dat dossier en licht daarmee dus de rechtbank volledig in. Daar ligt de volle verantwoordelijkheid van het OM. De beelden waren van essentieel belang omdat daarop het toegepaste geweld, maar ook de fysieke staat van Henriquez was te zien.

Dit alles geeft te denken of de waarheidsvinding in deze zaak wel voorop heeft gestaan

Verbazing alom toen bleek dat er veel betere beelden beschikbaar waren die nota bene van dezelfde bron afkomstig waren als de dossierbeelden. Advocaat Richard Korver van de familie Henriquez zond ze naar de rechtbank. Saskia Belleman van De Telegraaf twitterde dat op de beelden van Korver te zien was dat Henriquez paars was aangelopen. Een sterke aanwijzing dat er sprake was van zuurstoftekort. Ook bleek de weergave van de agenten in hun processen-verbaal van de feitelijke gang van zaken verre van correct. Zo concludeerde de rechtbank in de ondervraging van de agenten, maar ook het OM in requisitoir.

En de verklaring van het OM? Door het compileren was de kwaliteit van de beelden verslechterd en niemand had dat kennelijk door gehad. De zaaksofficieren niet. De medewerkers van de Rijksrecherche die in de zaal zaten evenmin. Terwijl zij toch die originelere scherpe beelden moeten hebben gezien en dus hadden moet opmerken dat de dossierbeelden van onvoldoende kwaliteit waren.

Dit alles geeft te denken of de waarheidsvinding in deze zaak wel voorop heeft gestaan.

Overheidsgeweld en waarheidsvinding
De zaak Mitch Henriquez verdient naar zijn aard het best mogelijke onderzoek en het best mogelijke oordeel. Wat dat oordeel ook moge zijn. Er heeft fors overheidsgeweld plaats gevonden op een man die baldadig, maar niet gewelddadig was. Toch is hij overleden.

Juist het feit dat het overheidsgeweld betrof met dodelijke gevolg maakt dat de waarheidsvinding belangrijker is dan ooit. Daarbij gaat het mij niet zozeer om de straf, maar om een gerechtvaardigde uitkomst die recht doet aan wat er daadwerkelijke gebeurd is. Dat nastreven is het enige dat de overheid en de rechterlijke macht namens de samenleving kan terug doen aan de nabestaanden van Mitch Henriquez.

Posted in: Strafrecht
Frans Zonneveld, persvoorlichter OM Den Haag 19 december 2017 at 20:14
Bovenstaande vlog van advocaat Christiaan Flokstra bevat een aantal feitelijke onjuistheden. Zo zijn van de drie op zitting gehoorde medisch deskundigen er twee in dienst van het NFI, te weten patholoog Soerdjbalie (die verstikking de meest waarschijnlijke doodsoorzaak vindt) en forensisch arts Botter (die het Acute Stress Syndroom als doodsoorzaak noemt). Het is dus onjuist te stellen dat het OM ‘vrijwel altijd het NFI volgt, maar in dit geval niet’. Verder vindt Flokstra dat het OM vanuit het perspectief van de waarheidsvinding had kunnen bevorderen dat nader onderzoek zou worden gedaan. Dat is ook gebeurd. Naar aanleiding van het rapport van Das (dat de verdediging van de agenten inbracht) heeft de rechtbank een derde medisch deskundige benoemd om zich over de doodsoorzaak uit te laten, te weten forensisch arts Botter van het NFI (die eveneens het Acute Stress Syndroom als doodsoorzaak noemt). Flokstra schrijft verder: ‘De macht van het getal in het aantal deskundigen leek doorslaggevend’. Dat is niet zo. Het OM heeft op zitting op inhoudelijke gronden gesteld dat het Acute Stress Syndroom de beste verklaring biedt voor het tragische overlijden van Mitch Henriquez. Zie ons requisitoir op www.om.nl/onderwerpen/zaak-mitch-henriquez/requisitoir/requisitoir/. Verder wijst hij op een radio-uitzending waarin drie hoogleraren ‘het acuut stress syndroom naar het rijk der fabelen’ verwijzen. De deskundigen op de zitting hebben het bestaan van het Acute Stress Syndroom niet in twijfel getrokken. Ook NFI-patholoog Soerdjbalie noemde het Acute Stress Syndroom als een mogelijke doodsoorzaak (na verstikking).
Frans Zonneveld, persvoorlichter OM Den Haag 21 december 2017 at 11:13
Eerder liet ik hier een uitgebreide reactie achter over de feitelijke onjuistheden in deze blog van advocaat Flokstra. Die is om mij onduidelijke redenen niet geplaatst. Ik hoor graag waarom.
G.J. Schinkel 21 december 2017 at 16:18
Geachte heer Zonneveld,
Onze excuses. Uw reactie is aan onze aandacht ontsnapt. Ik heb zojuist de heer Flokstra uw reactie doorgespeeld en hem gevraagd inhoudelijk te reageren. Die reactie volgt z.s.m.
Vriendelijke groet,
Gert Jan Schinkel
Uitgever
Christian Flokstra 21 december 2017 at 16:53
Excuus, mij is ook niet duidelijk waarom uw reactie niet eerder geplaatst is. Overigens heb ik zelf geen bemoeienis met dit blog, behalve dat ik het stuk aanlever. Voor de duidelijkheid.

In reactie het volgende.

Dat de derde deskundige Botter eveneens werkzaam is bij het NFI en dat dus niet door mij gesteld kon worden dat in dit geval het NFI niet door het OM gevolgd werd, terwijl dat in verreweg de meeste gevallen wel het geval is, is correct en in die zin een omissie mijnerzijds. Feit blijft echter wel dat de deskundige Soerdjbalie de NFI-patholoog was, daarnaast een patholoog is die in vele zaken in opdracht van het OM rapporteert, als enige het lichaam van Henriquez heeft onderzocht en het in die zin dus verrassend was dat de conclusies van Soerdjbalie door het OM niet werden gevolgd.

Het nadere onderzoek dat door het OM in mijn visie kon worden gevorderd zag niet op het onderzoek dat reeds was verricht en waarover de drie deskundigen op zitting het debat zijn aangegaan, maar het nadere onderzoek dat op grond van dat debat had kunnen worden gevorderd wegens de vele onduidelijkheden die tijdens dat debat op zitting waren ontstaan.

Dat het OM in requisitoir inhoudelijke gronden heeft aangevoerd om deskundigen Das en Botter te volgen in hun conclusies wil niet zeggen dat die gronden overtuigend waren. In mijn visie namelijk niet en naar nu blijkt ook in de visie van de rechtbank niet. Daarom leek de macht van het getal doorslaggevender te zijn. Dat is een subjectieve bevinding mijnerzijds die uiteraard mag worden bestreden.

Ten slotte de Argos-deskundigen. Wie de uitzending heeft beluisterd kan concluderen dat die deskundigen het acuut stress syndroom als zelfstandige doodsoorzaak terzijde schuiven. Sterker, het werd zelfs als een niet bestaande aandoening gekwalificeerd. Stress zal immers altijd vrijkomen in een doodsstrijd. Dat de deskundigen ter zitting het bestaan van het stress syndroom an sich niet in twijfel hebben getrokken kan zo zijn, maar dat doet weinig af aan mijn weergave van de stellingen van de Argos-deskundigen.