Swipe to the left

Balanceren tussen rechtsbescherming en rechtsmisbruik

Print
Balanceren tussen rechtsbescherming en rechtsmisbruik
By mr.dr.N. Djebali 16 januari 2019 693 keer bekeken Geen opmerkingen

Inleiding

Laten we dit nieuwe jaar eens stevig beginnen en een lastig, zich voor menig discussie lenend onderwerp bij de horens vatten: rechtsmisbruik. Komen wij dit in onze alledaagse praktijk, en dan denk ik in mijn geval met name aan de belastingrechtspraak, weleens tegen? En zo ja, op welke schaal en in welke variaties? Helaas zijn in de belastingrechtspraak ieder jaar wel weer (nieuwe) gevallen zichtbaar waarin er sprake is van een wijze van uitoefening van het recht die de kennelijke grenzen daarvan te buiten gaat. Hierbij kan in de eerste plaats gedacht worden aan de ingewikkelder casussen waarin sprake is van misbruik van wettelijk gefaciliteerde (concern)constructies en/of van misbruik van verdragsrecht. Deze casussen komen echter in veel mindere mate voor dan de zogenoemde ‘huis-tuin-en-keuken’-casussen waarin eveneens misbruik van recht zichtbaar is hetzij langs de grenzen van de wet wordt geschoren. Men moet dan vooral denken aan vormen van misbruik van procesrecht.
Hoewel dit laatste type casus minder tot de verbeelding spreekt, heeft dit kruimelwerk niettemin grote invloed op het functioneren van ons rechtssysteem, niet in de laatste plaats vanwege de regelmaat waarin deze zaken zich voordoen,. In de nationaal geënte ‘huis-tuin-en-keuken’-casussen komen op behapbare schaal essentiële leerstukken aan de orde, waarbij de nadruk ligt op formeelrechtelijke problematiek. Een creatieve toepassing van procedurele regels, zoals opgenomen in de Awr en de Awb, leidt ertoe dat zaken in beroep maar ook in latere fasen met succes aan de orde worden gesteld en dat zo winst wordt behaald.


De vraag rijst wanneer dat winstbejag een grens overschrijdt en de fiscalist in het misbruikmoeras belandt. Voorop staat dat de belastingplichtige burger met een sterke overheid tegenover zich als wederpartij een hoge mate van rechtsbescherming behoeft en ook geniet. Op enig moment zullen de handelingen van deze burger en/of van diens gemachtigde er evenwel toe kunnen leiden dat het veilige veld van de rechtsbescherming wordt verlaten. Wanneer hiervan sprake is, is helaas niet exact te benoemen, en is, zoals in de meeste gevallen, sterk afhankelijk van de voorliggende casus. Er moet echter in ieder geval sprake zijn van zwaarwichtige gronden, omdat met de constatering van misbruik in feite de toegang tot de rechter wordt ontzegd. Met dit leerstuk dient aldus voorzichtig te worden omgegaan.

Dit is het eerste deel van een NTFR Opinie geschreven door dr.mr. N. Djebali. De volledige opinie kunt u hier inzien. Deze Opinie is opgenomen in NTFR nummer 3 van 17 januari 2019 (NTFR 2019/69).


Blijf op de hoogte van onze blogs en meer door Sdu Fiscaal te volgen op LinkedIn
Posted in: Fiscaal Recht