Swipe to the left

Belastingen, ethiek en waarden. Een weerbarstig driespan

Print
Belastingen, ethiek en waarden. Een weerbarstig driespan
By Prof.mr.dr. J.L.M. Gribnau 21 december 2017 8227 keer bekeken Geen opmerkingen

Nothing of value – not life itself – could go without taxation

Fiscalisten voelen zich vaak ongemakkelijk zodra het over fiscale ethiek gaat. De fair share discussie is daar een voorbeeld van. Ethiek is echter inherent aan het belastingrecht – dus ook het gebruik daarvan.


1. Inleiding

Van de Amerikaanse rechter O.W. Holmes zijn de gevleugelde woorden: ‘Taxes are what we pay for a civilized society.’ Belastingen zijn dus bijdragen aan de maatschappij met daaraan inherent een verdelingsvraagstuk. Belastingen kennen daarom onvermijdelijk een ethisch aspect. Fiscale ethiek is echter een lastig onderwerp voor fiscalisten die zich doorgaans op rechtsregels concentreren. Betalen multinationals wel of niet hun fair share? ‘Er is toch de wet’, zo wordt wel gedacht, ‘wat moet je dan nog met ethiek?’ Maar ook zij die wel aanvoelen dat de morele verontwaardiging over het fiscale gedrag van multinationals om enige ethische reflectie vraagt, denken vaak, ‘maar morele normen zijn subjectief. Ieder vindt er wel wat van.’ Dus, zo is de gedachte, ethiek biedt ook geen houvast.

De centrale vraag hier is dan: waarom en hoe moet men ethiek in fiscaal gedrag verdisconteren? Voor het antwoord op deze vraag is een reflectie op ethiek zelf nodig en op haar relatie met fiscaal gedrag. Dit fiscaal gedrag drukt een specifieke relatie tussen individu en maatschappij uit – gekenmerkt door morele waarden en normen. Wat zijn dan deze waarden en normen? Bovendien is aandacht nodig voor rechtswaarden omdat in een rechtsstaat belastingheffing een zaak van het recht is waaraan immers eigen waarden inherent zijn. Vervolgens is de vraag: hoe met deze waarden om te gaan? Wat is een redelijke vorm van fiscale wederkerigheid tussen individu en maatschappij en wat houdt dat in voor de vrijheid om de fiscaal voordeligste weg te kiezen?

Dit is de inleiding van een NTFR Opinie geschreven door Prof.mr.dr. J.L.M. Gribnau. De volledige opinie kunt u hier inzien. Deze Opinie is eerder verschenen In NTFR 11 van 16 maart 2017 (NTFR 2017/660).


Blijf op de hoogte van onze blogs en meer door Sdu Fiscaal te volgen op LinkedIn
Posted in: Fiscaal Recht