Swipe to the left

De samenleving heeft recht op tbs-specialisten

Print
De samenleving heeft recht op tbs-specialisten
By 18 juli 2017 14916 keer bekeken Geen opmerkingen

De samenleving moet zuinig zijn op de tbs en haar patiënten. In een eerdere blog voor Sdu (is aandacht besteed aan een kosten- en baten analyse die wetenschapper M.H. Nachtegaal, psychiater K. Goethals en hoogleraar psychiatrie G. Meynen in het tijdschrift voor de psychiatrie publiceerden van de tbs-maatregel (Tijdschrift voor Psychiatrie 58, (2016)10, 739-745). Ook door hen werd vastgesteld dat ex-tbs-ers veel minder slachtoffers maken dan ex-gedetineerden. Het is ook een maatregel die patiënten jarenlang – en in potentie zelfs levenslang – van hun vrijheid berooft. Ondanks de positieve kanten van tbs voor een ieder en de gevolgen voor de veroordeelden bestaat bij veel tbs-specialisten de indruk dat ook binnen de strafrechtwereld nog niet iedereen tbs als een specialisme benadert. Een paar voorbeelden.

Specialisatie binnen advocatuur
Het komt voor dat advocaten op weg naar een tbs-verlengingsprocedure vanuit de auto met een gespecialiseerde advocaat bellen met de vraag ‘’hoe moet het ook alweer?’’. Binnen de advocatuur is hier werk van gemaakt. In maart 2017 maakte Hans Anker melding van de oprichting van een tbs-vereniging. Hierover volgt binnenkort meer nieuws.

Niet altijd gespecialiseerde rechters
Veel rechters geven tbs-patiënten in verlengingsprocedures de cautie. Dat is aardig, maar in dergelijke processen geldt het zwijgrecht echter niet. Het wordt al wat ernstiger dat de meeste rechters aan tbs-patiënten vragen of ze bij de uitspraak in een tbs-verlengingsprocedure aanwezig willen zijn. Verdachten hebben dat recht maar veroordeelde tbs-ers niet. Dat geeft frustratie als een patiënt een uitspraak wil bijwonen maar de kliniek dat niet wil toestaan. De uitleg van de advocaat aan zijn cliënt dat de rechter het verkeerd deed gaat er niet altijd zo maar als zoete koek in.

Verlof na overplaatsing
Het kan nog ernstiger. Ongeveer een maand geleden vroeg een rechter aan mijn tbs-cliënt of hij na zijn overplaatsing naar een andere kliniek zijn begeleide verlof mee mocht nemen. Mijn cliënt vroeg mij fluisterend of de rechter niet wist dat de wet – artikel 15 Verlofregeling - dat onmogelijk maakt.

Taskforce behandelduur verkorting tbs
Maar het kan allemaal nog erger. In dezelfde blog waaraan ik zojuist refereerde is melding gemaakt van de rapportage Taskforce behandelduur tbs. Dit rapport beoogde een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van de tbs en werd begin 2015 door de staatsecretaris aan de Tweede kamer aangeboden. Een van de zaken die door de Taskforce werd onderkend was het belang van een snelle afhandeling van aangiftes als een tbs-patiënt tijdens zijn behandeling opnieuw verdacht wordt van een strafbaar feit. De gevolgen voor deze mensen zijn immers groot. Zo vervalt een eventueel verlofkader. Bovendien zal een schuldigverklaring inhouden dat minstens een jaar lang geen nieuw verlof kan worden verkregen. Ook is een overplaatsing regelmatig het gevolg.

Trage afdoening strafzaak
Op 14 juli 2017 werd Anton ontslagen van alle rechtsvervolging. Hij was als verdachte aangemerkt van een mishandeling van een medepatiënt in de Pompekliniek, maar handelde naar het oordeel van de rechtbank uit zelfverdediging. Goed nieuws? Dat valt te bezien: het incident had zich voorgedaan in december 2014. Anton was kort daarna overgeplaatst naar een andere kliniek. Daar deed men er maanden over om opnieuw diagnostiek te bedrijven en een behandelplan op te stellen. Het vermeend onnodig agressief optreden van Anton nam daar een grote rol in. Onterecht bleek dus in juli 2017. Verlof had er echter langere tijd niet ingezeten door de lopende strafzaak. En die liep. Bijna drie jaar lang. Dus, ja Anton was blij dat het beroep op noodweer werd aanvaard, maar het incident had diepe sporen achter gelaten in het behandeltraject van mijn cliënt. Dat kwam niet in de laatste plaats door de trage afwikkeling van zijn strafzaak.

Ondanks het advies van de Taskforce worden aangiftes tegen tbs-patiënten niet voortvarend opgepakt door het openbaar ministerie. ‘’De zaak Anton’’ staat niet op zichzelf.

Geen verlof door openstaande zaak
Er zijn talloze voorbeelden te geven. Dan denk ik aan de zaak van Theo die in april 2013 als verdachte werd aangemerkt tijdens zijn verblijf in de Dr. Henri van der Hoevekliniek. De Rotterdamse rechtbank veroordeeld hem ruim vier jaar later in juni 2017 tot een geheel voorwaardelijke straf. Theo en zijn behandelaren hadden ruim twee jaar geworsteld met de onmogelijkheid om verlof te verkrijgen door de openstaande strafzaak ondanks dat dat behandeltechnisch wel gewenst bleek.

Rechter waakt tegen vertraging opsporingsonderzoek
In april 2017 werd Johan in de Dr. S. van Mesdagkliniek als verdachte ter zake mishandeling gehoord. Zijn verlof raakte hij kwijt en hij zal worden overgeplaatst. De officier van justitie heeft tot op heden niet geantwoord op herhaalde verzoeken om een vervolgingsbeslissing te nemen. Inmiddels is de rechter-commissaris ex artikel 180 sv. verzocht te waken tegen nodeloze vertraging in het opsporingsonderzoek en de officier van justitie een termijn te stellen voor beëindiging van het opsporingsonderzoek.

Gebrek aan specialisme betekent meer weigeraars
Strafrechtadvocaten die te maken hebben met iemand die nog verdachte is waarbij tbs-oplegging in beeld zou kunnen komen hebben de taak hun cliënt uitgebreid voor te lichten over tbs. Pas dan kan de cliënt een afgewogen beslissing nemen over bijvoorbeeld de vraag of zal worden meegewerkt aan gedragskundige rapportages of niet. Voorlopig zal onderdeel van deze voorlichting zijn dat niet alle ketenpartners zich voldoende specialiseren. Dat zal niet een stimulans zijn om het aantal weigeraars te verminderen. Dat heeft negatieve invloed op de instroom in tbs die sinds een aantal jaar toch al dalend is.

Recht op verdere professionalisering tbs
In het hele juridische tbs-veld is er nog voldoende ruimte voor verdere professionalisering. Dat moet worden gerealiseerd in het belang van de tbs-patiënt die door de behandelmaatregel lang van zijn vrijheid wordt beroofd, maar ook in het belang van de rest van de samenleving. Meer mensen in tbs in plaats van in de gevangenis betekent minder risico op ernstige delicten. De maatschappij heeft recht op verdergaande specialisering.

Posted in: Strafrecht