Swipe to the left

De zaak Jos B.: loop de held van de rechtstaat niet in de weg

Print
De zaak Jos B.: loop de held van de rechtstaat niet in de weg
By 6 days ago 3036 keer bekeken Geen opmerkingen

Media-aandacht in strafzaken, het is geregeld onderdeel van het vak. Toch is het iets ongrijpbaars: er zijn gruwelijke en heftige zaken waar nauwelijks een letter over te lezen is, terwijl in andere zaken tientallen journalisten zich verdringen om allemaal met (nagenoeg) hetzelfde verhaal terug op de redactie te komen.

Mediastorm
Jos B., verdacht van het doden van Nicky Verstappen, valt in de laatste categorie: direct na de bekendmaking dat er een DNA-match was en dat Jos B. (mede) op grond daarvan als verdachte werd aangemerkt, ontstond er een ware mediastorm. Waar is hij? Wanneer wordt hij overgeleverd? Op welk vliegveld landt hij? Is hij al in Nederland? Wie wordt zijn advocaat? Kranten, radio- en tv-programma’s hunkerden naar nieuws, wilden duiding geven aan het ogenschijnlijk sterke bewijsmateriaal dat er lag en – laat ik het van een positieve kant zien – ook laten zien dat het enkele feit dat Jos B. wordt aangemerkt als verdachte niet automatisch betekent dat hij ook de dader is.

Uitgaande van de gedachte dat media schrijven en publiceren over onderwerpen die de interesse heeft van hun lezers, kijkers en luisteraars, is het begrijpelijk dat een aantal advocaten gevraagd werd om hun licht te laten schijnen over bekend gemaakte details rondom de zaak tegen Jos B. Geregeld is daarbij ook door interviewers aan advocaten de vraag gesteld of de bewuste advocaat de verdediging van Jos B. op zich wilde nemen. Een aantal strafadvocaten heeft deze vraag bevestigend beantwoord.

Onterechte kritiek
Op twitter heb ik van een aantal vakbroeders en –zusters tweets gelezen, waarin schamper is gereageerd op de uitlatingen van in dit verband geïnterviewde strafadvocaten. In mijn woorden gezegd kwam de kritiek erop neer dat een aantal geïnterviewde advocaten schaamteloos solliciteerde naar de functie van verdediger van Jos B. Met deze kritiek ben ik het beslist oneens; sterker nog, ik heb me eraan gestoord.

Ten eerste: de ervaring leert dat het publiek weinig weet van het strafrecht. Gevoed door slechte tv-series, onjuiste krantenberichten en onwetende politici krijgt de burger veel strafrechtelijke onzin voor zijn kiezen. Het is toe te juichen dat er strafadvocaten zijn die in de media deskundig uitleg geven over “het strafrecht”.

Toegespitst op de zaak van Jos B.: hier zagen we gebeuren wat we in veel zaken zien gebeuren. Direct na de persconferentie waarin zijn status als verdachte bekend werd gemaakt, was naar mijn waarneming het publieke gevoel dat de dader bekend was. Waar rook is, is vuur; de dader, Jos B., hoefde alleen nog maar gepakt te worden. Dat er verschillende advocaten opstonden die hier publiekelijk vraagtekens bij plaatsten, past bij de taak van de advocatuur; een aantal advocaten maakte glashelder dat ook voor Jos B. een goede verdediging denkbaar is. DNA-bewijs is immers niet altijd eenduidig bewijs. In deze blog zal ik me niet verliezen in een technische uiteenzetting van dit DNA-bewijs. Ik stel vast dat een aantal strafpleiters publiekelijk zinvolle kanttekeningen heeft gemaakt bij de onderbouwing van de verdenking.

Een andere kwestie die in deze zaak ook speelt, is het aanhoudende publiekelijke onbegrip voor het beroep van strafrechtadvocaat: hoe kún je zo’n monster nu bijstaan? De zaak Jos B. is een uitgelezen zaak om uitleg te geven dat ook – of juist – hij rechtsbijstand verdient. En om uit te leggen dát en waarom de gemiddelde strafrechtadvocaat hem graag zou bijstaan. Enkele geïnterviewde advocaten gaven openhartig aan Jos B. graag bijstand te willen verlenen. Ik geloof het direct maar ik zie dit allerminst als open sollicitaties. Mijn uitleg bij deze antwoorden is dat het aangeeft hoe wij als beroepsgroep zijn: of het nu gaat om een snelheidsovertreding of een gruwelijke moordzaak, iedereen verdient een eerlijk proces. Dit uitgangspunt en deze boodschap is niet beter uit te dragen dan juíst in zaken van het allerzwaarste kaliber, in zaken die vol in de media-aandacht staan.

Inmiddels is Jos B. in Nederland, verblijft hij in voorarrest en is hij voorzien van rechtsbijstand. Geregeld zie ik dat advocaten ook in zo’n geval zich nog publiekelijk een mening permitteren over een zaak, over de verdedigingsstrategie of over het optreden van een advocaat. Dergelijke uitlatingen staan in mijn top drie van ergernissen waar ik in mijn vakgebied tegenaan loop (nummer een is het verkondigen van onzin, nummer twee een minachtende bejegening van andere procespartijen. Voor de liefhebber: over deze onderwerpen heb ik al eerder blogs geschreven).

Een praktijkvoorbeeld
In een geruchtmakende strafzaak waarin ik de verdediging voerde met een kantoorgenoot heb ik met eigen ogen al eens waargenomen dat mijn kantoorgenoot na een tv-optreden door tal van strafadvocaten met de grond gelijk werd gemaakt omdat wij een cliënt zo snel hadden laten bekennen. Gemakshalve maar even vergetend dat wij het dossier kenden, de cliënt kenden, de forensische rapportages kenden en hadden getoetst en wij de cliënt (voor de kenners: dit speelde in het pre-Salduz tijdperk) hadden geïnstrueerd te blijven zwijgen tot het OM instemde met onze tegenwoordigheid bij de verhoren. De les die ik hieruit heb getrokken is dat het niet alleen buitengewoon onsympathiek is om je uit te laten over zaken van collega-advocaten, maar dat het ook buitengewoon onverstandig en oncollegiaal is en bovendien erg storend is voor de advocaat in kwestie. En laten we niet vergeten: de individuele advocaat is, zeker in een zaak van het kaliber Jos B., wel de held van de rechtstaat.

Slot
Waar ik in de periode voorafgaand aan zijn aanhouding de meerwaarde zag in de media-optredens van de meeste strafadvocaten, is dit na zijn aanhouding veranderd: het is vanaf nu aan de advocaat van Jos B. en aan niemand anders om te bepalen wat een goede verdediging is en om zich daarover publiekelijk uit te laten. De advocaat die een held in de weg loopt, is geen knip voor de neus waard.

Meer blogs van Anno Huisman:



Posted in: Strafrecht