It giet oan: ruim 800.000 ambtenaren worden ‘gewone’ werknemers

It giet oan: ruim 800.000 ambtenaren worden ‘gewone’ werknemers
25 oktober 2017 10164 keer bekeken

De kogel is door de kerk: ambtenaren worden gewone werknemers. Na meer dan zes jaar discussie op het Binnenhof gaat Kabinet Rutte III aan de slag met de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren. In deze blog: wat verandert er voor wie en per wanneer? Oftewel: hoe zit het straks met de genormaliseerde ambtenaar?

Ambtenaren hebben een bijzondere status, maar voor de grootste groep gaat dit op de schop: de rechtspositie van ambtenaren wordt namelijk gelijkgetrokken met die van werknemers in de marktsector. De Eerste Kamer ging op 8 november 2016 akkoord met een initiatiefwet van D66 en CDA waarin dit wordt geregeld (Stb. 2017, 123). Rutte III gaat nu de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren implementeren. In het Regeerakkoord 2017 staat:

‘Voor een goede doorstroom tussen publieke en private banen, is het van belang dat werknemers bij bedrijven en de overheid gelijk worden behandeld. We gaan door met de normalisering van de rechtspositie van ambtenaren.’

Wat verandert er aan de rechtspositie van ambtenaren?

Op basis van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren wordt de rechtspositie van de meeste ambtenaren gelijkgetrokken met die van werknemers in de marktsector, ook wel ‘de gewone werknemer’.

  • Allereerst zullen de ambtenaren vallen onder de Wet werk en zekerheid. Ambtenaren zullen een (tweezijdig overeengekomen) arbeidsovereenkomst krijgen in plaats van een (eenzijdige) aanstelling. Het gaat bijvoorbeeld om de regels voor ontslag en flexibele arbeid, zoals vastgelegd in de Wwz, maar ook om alle andere arbeidsregels uit het Burgerlijk Wetboek.
  • Daarnaast zal het na invoering van de wet mogelijk worden om op gelijke voet met de overheid te onderhandelen over de cao. Nu worden arbeidsvoorwaarden voor ambtenaren eenzijdig geregeld.
  • Ook zal het procesrecht wijzigen: nu vallen ambtenaren onder het bestuursrecht en kunnen ze voor ieder ‘wissewasje’ in bezwaar en beroep, straks zullen ze naar de civiele rechter moeten.


Wat niet verandert is de naam: de benaming ‘ambtenaar’ blijft in stand.

Welke ambtenaren krijgen een andere rechtspositie?

Naar schatting verandert de rechtspositie van 820.000 ambtenaren. Voor 150.000 ambtenaren verandert er niets. De normalisering geldt niet voor:

  • rechters,
  • officieren van justitie,
  • werknemers bij politie en defensie, onder wie ook het burgerpersoneel.


Militairen en zbo’s behouden hun status.

Wanneer verandert de rechtspositie van ambtenaren?

Na een jarenlange discussie over de wet volgt een grote operatie: operatie wetswijzigingen. Ruim 100 wetten moeten worden aangepast om nog maar niet te spreken over de aantallen cao’s die moeten worden uit onderhandeld en worden afgesloten.

Op Prinsjesdag 2017 werd bekend gemaakt dat de implementatiewetten als gevolg van de normalisteringswet volgend jaar in consultatie zullen gaan. De opvolger van demissionair minister Plasterk heeft hier direct een vette kluif aan. Naar alle waarschijnlijkheid zal het om drie wetten gaan, wetten waarover de Raad van State zich eerst mag gaan buigen.

De missie moet in 2020 geslaagd zijn: de meeste ambtenaren zullen dan gewone werknemers zijn. Het hele traject heeft in dat geval meer dan 10 jaar geduurd.

Meer Sdu blogs lezen over arbeidsrecht? Volg Sdu blog.

Opmerkingen