Swipe to the left

‘Niet op de hoogte van de regelgeving? Dat is geen excuus meer!’

Print
‘Niet op de hoogte van de regelgeving? Dat is geen excuus meer!’
By Dirk Kolkman, Peter Speekenbrink en Andé Tilleman 15 december 2017 4779 keer bekeken Geen opmerkingen

Auteurs Praktijkboek Wwft: ‘Niet op de hoogte van de regelgeving? Dat is geen excuus meer!’

Recent verscheen bij Sdu het ‘Praktijkboek Wwft’. Een praktische uitgave met regelgeving, handleiding en diverse aanknopingspunten om aan de verplichtingen te voldoen die voortvloeien uit de ‘Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme’. “Daarmee wordt de regelgeving bekender en is de kans op naleving van deze regelgeving groter”, menen de drie auteurs Dirk Kolkman, Peter Speekenbrink en André Tilleman. Een gesprek.

Stel, je bent notaris en je wordt geconfronteerd met een ABC-transactie. Bijvoorbeeld een grachtenpand in Amsterdam dat van koper A naar B gaat, en vervolgens in zeer korte tijd van B naar een weer nieuwe koper C. Dat komt regelmatig voor en hoeft niets te betekenen. Maar zo’n transactie is wel gevoelig voor fraude. Denk aan hypotheekfraude, belastingontduiking of het witwassen van crimineel geld. Als de waarde van het stulpje in no time enorm in waarde stijgt, moet dat voor de notaris een signaal zijn voor alertheid. En de alarmbellen gaan zeker rinkelen als bijvoorbeeld koper C binnen korte tijd meerdere panden voor eigen bewoning heeft aangeschaft. Als beroepsbeoefenaar - van jurist en notaris tot accountant en bank - moet je voorkomen dat je betrokken raakt bij malafide praktijken. Dat is ook het primaire doel van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Daarnaast wil de wet, zoals de naam al aangeeft, het witwassen en het financieren van terrorisme bestrijden.

‘Er wordt steeds meer een beroep gedaan op de instellingen die onder de Wwft vallen’

Ook voor de vrije beroepen
De Wet identificatie bij dienstverlening (Wid) en de Wet Melding ongebruikelijke transacties (Wet Mot) zijn de voorlopers van de Wwft. Deze wetten werden in 2003 ook van toepassing op de vrije beroepsbeoefenaren, zoals notarissen, advocaten en accountants en administratiekantoren. Andere instellingen, zoals banken, vielen toen al onder deze wetten. Omdat criminelen om die reden banken gingen mijden en uitweken naar de vrije beroepsbeoefenaren vielen die dus vanaf 2003 ook onder de beide wetten. Het Bureau Financieel Toezicht (BFT) werd toezichthouder en startte een nieuwe afdeling. Vanuit hun oorspronkelijke expertise werden Dirk Kolkman (als belastingadviseur) en André Tilleman (als advocaat) er aangenomen.

Grensoverschrijdend maakt boeiend
“Aanvankelijk was het toezicht op naleving van de anti-witwasregelgeving pionieren”, zegt Tilleman. “Best een uitdaging. De Wwft appelleert aan juridische onderwerpen die diverse rechtsgebieden raken: (1) tuchtrecht, (2) ondernemings-/effectenrecht en algemeen civiel recht, (3) strafrecht, (4) fiscaal recht, (5) bestuursrecht, en (6) Europees/internationaal recht. Aan de andere kant raakt het ook onderwerpen als integriteit, opportuniteit en maatschappelijk belang. Op dat vlak komen zaken aan bod als voorlichting, preventie, geheimhouding, beleid rond toezichthouden, informatieverstrekking en handhaving. Het feit dat al deze zaken en rechtsgebieden elkaars grenzen overschrijden, maakt het bijzonder boeiend”, meent Tilleman.

Geld voor terrorisme
Mr. André Tilleman is naast zijn werk bij het Bureau Financieel Toezicht ook actief als academisch onderzoeker en docent. Bij het BFT is hij betrokken bij wetgevingstrajecten op het gebied van de anti-witwasregelgeving en tuchtrecht voor notarissen en gerechtsdeurwaarders. Hij voert in dat kader regelmatig (tucht)procedures. Mr. Dirk Kolkman voert bij het BFT, met het oog op de naleving van de Wwft, als toezichthouder onderzoeken uit bij notarissen, accountants, belastingadviseurs en administratiekantoren. “De vreselijke terroristische aanslagen van de laatste jaren geven aan hoe belangrijk naleving van de Wwft is”, vult Kolkman aan. Financiering van terrorisme is een verzamelnaam voor diverse handelingen die terroristische activiteiten in materiële zin mogelijk maken. Bij witwassen gaat het vooral om de herkomst van het geld, bij financiering van terrorisme vooral om waarvoor en door wie het geld wordt gebruikt. De meldingsplicht is ook van toepassing op andere vormen van criminaliteit.

Zowel Tilleman als Kolkman zijn auteur van de recente Sdu-uitgave ‘Praktijkboek Wwft’. De derde auteur is Peter Speekenbrink, senior beleidsadviseur bij de Financial Intelligence Unit – Nederland (FIU-Nederland). Speekenbrink schrijft met enige regelmaat artikelen en geeft presentaties. Daarnaast is hij internationaal actief voor de aanpak van financieel-economische criminaliteit, in het bijzonder witwassen en de financiering van terrorisme.

Poortwachters met signaalfunctie
“We zien dat er steeds meer een beroep wordt gedaan op de instellingen die onder de Wwft vallen. Het zijn de poortwachters met een belangrijke signaalfunctie”, zegt Speekenbrink. “Heeft bijvoorbeeld een accountant een klant die hem € 15 duizend cash of meer betaalt, dan moet bij hem de alarmbel gaan rinkelen. Zo’n ongebruikelijke transactie is reden voor een melding. Ook complexe structuren zoals Panama Papers moeten leiden tot nader onderzoek en kunnen mogelijk leiden tot een meldingsplicht.” In andere landen gaat het vaak om verdachte transacties. “De accountant stelt niet zelf het witwassen vast”, vervolgt Speekenbrink. “Hij meldt de transactie bij de FIU-Nederland. Die analyseert de melding en stelt de transactie, indien het belang blijkt voor het voorkomen en opsporen van misdrijven, ter beschikking aan de opsporing.” Maar is er wel sprake van witwassen of het financieren van terrorisme? Dat hoeft niet altijd het geval te zijn. Het is aan de opsporingsautoriteiten om een verdachte of een verdenking te construeren.

‘Met onze tien stappen helpen we gebruikers op weg om aan de verplichtingen van de Wwft te voldoen’

TIEN Stappenplan helpt
Het ‘Praktijkboek Wwft’ helpt financiële instellingen en beroepsbeoefenaren waar ze op kunnen en moeten letten. Het boek is de derde uitgave in een serie van (vooralsnog) drie delen. De eerste uitgave ‘Teksten Wwft’ verscheen in 2009, de tweede volgde drie jaar later en was een uitbreiding: ‘Teksten en Toelichting Wwft’. Deze derde uitgave, de naam zegt het al, bevat veel concrete voorbeelden uit de dagelijkse praktijk. Tilleman: “Vanaf deel 1 bieden wij al een inmiddels wijd verspreid 10-stappenplan. Dat helpt gebruikers bij het naleven van de verplichtingen uit de Wwft. Dit stappenplan werd in 2008 samen met Birgit Snijder-Kuipers, kandidaat-notaris bij advocatenkantoor De Brauw Blackstone Westbroek, ontwikkeld. In het nieuwe stappenplan, waarbij we een blik vooruit werpen op de Vierde anti-witwasrichtlijn, zijn de verplichtingen aangaande een Wwft-risicobeleid uitgewerkt. Een geografisch risico is er bijvoorbeeld als er transacties plaatsvinden met landen die bekend staan als belastingparadijzen, die een bankgeheim kennen of die corrupte regimes hebben. Is er een klant die in een branche werkt waar veel cash geld in om gaat, of die geen vast woonadres heeft, dan bestaat er een cliëntrisico, om maar iets te noemen.”

Voor zeer brede doelgroep relevant
Kolkman: “De nieuwste versie bevat zowel de wetgeving op alle niveaus - van Europese regelgeving tot de ministeriële regeling - als leidraden en handleidingen van alle toezichthouders en beroepsorganisaties. Het boek is voor alle instellingen die onder de Wwft vallen relevant. Bovendien is de uitgave aangevuld met de meest relevante rechtsoverwegingen van uitspraken die door straf, tucht- en bestuursrechters inzake de Wwft zijn gedaan. De uitspraken zijn sectoroverstijgend en via registers eenvoudig toegankelijk gemaakt, zodat bijvoorbeeld een bank of andere instelling, zoals een notaris, ook kan kennisnemen over de toepassing van de wet bij anderen die onder de Wwft vallen.”

Mooie combi van theorie en praktijk
Het leuke van het werken aan een uitgave als deze is dat het een mooie combinatie is van theorie en praktijk, menen de drie auteurs. “Daardoor word je beter op beide terreinen. Bovendien is het enorm inspirerend om samen zo’n klus te klaren. Door de samenwerking, ieder vanuit zijn eigen expertise, zie je ook dat een uitgave als deze beter wordt”, meent Speekenbrink. “Met elkaar hebben we verschillende beroepsgroepen voorbereid bij de jurisprudentiesamenstelling. En we voerden ook wisselend de controle daarop uit. In latere fase is elk onderdeel van het boek opnieuw door een ander dan de oorspronkelijke auteur beoordeeld. Elk deel van het boek is zeker drie keer door iemand gezien.”

Geen excuus meer
“Bij Sdu kregen we een geweldige ondersteuning van auteursmanager Nicolette van Dijk”, vult Kolkman aan. “Zij was uiterst kritisch, hield de voortgang in het oog en was zeer betrokken en zorgzaam. Een prima samenwerking.” Het drietal is zichtbaar trots op de uitgave. “We verwachten dat de praktijk er veel en vaak gebruik van gaat maken. We menen een goede bijdrage te hebben geleverd rond de voorlichting over de regelgeving zoals genoemd in de Wwft. Eigenlijk is er geen excuus meer om te stellen dat die regelgeving niet bekend is”, aldus de drie auteurs.

Posted in: Sdu