Swipe to the left

Schelden doet wél pijn!

Print
Schelden doet wél pijn!

Pesten komt niet alleen voor onder kinderen en op scholen. Ook op de werkvloer wordt regelmatig gepest en getreiterd. Uit onderzoek van het Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid uit 2016 blijkt dat maar liefst 600.000 Nederlanders op hun werk worden gepest. Deze werknemers krijgen bijvoorbeeld te maken met negeren, buitensluiten, intimideren, belachelijk maken en/of roddelen.

'Pestkoppen’ worden doorgaans hard aangepakt in de rechtspraak en kunnen op weinig sympathie van rechters rekenen.

De gevolgen van pesten op het werk zijn niet mals: pesten leidt tot stress, burn-out en soms zelfs tot ernstige depressie en blijvende psychische schade. Ook voor werkgevers kan de schade van pesten groot zijn: naar schatting zorgt pesten voor 4 miljoen extra verzuimdagen per jaar en voor 900 miljoen aan loondoorbetaling door verzuim. Een nare én kostbare kwestie dus. Het is dan ook niet verwonderlijk dat ‘pestkoppen’ doorgaans hard worden aangepakt in de rechtspraak en op weinig sympathie van rechters kunnen rekenen.

“Blindj verke”

Dat ondervond ook een werkneemster van Visio, een expertisecentrum voor slechtzienden en blinden. Zij had nogal wat frustraties over de werkhouding van een (blinde) collega en stuurde daarover e-mails aan een bevriende collega. Op een dag stuurde de werkneemster een dergelijke e-mail per ongeluk niet aan haar bevriende collega, maar aan de collega die het betrof. In deze e-mail noemde werkneemster deze collega onder meer “EUN KUTMONGOOL”. Uit onderzoek bleek vervolgens dat werkneemster in elk geval nog één andere e-mail aan haar bevriende collega had gestuurd, waarin zij haar collega (in Limburgs dialect) een “blindj verke” (blind varken) noemt en opnieuw “eune KUTMONGOOL”. Visio heeft hierop een ontbindingsverzoek ingediend bij de kantonrechter op grond van verwijtbaar handelen, dan wel een verstoorde arbeidsrelatie.

Uit onderzoek bleek dat werkneemster e-mails had gestuurd, waarin zij haar (blinde) collega "blind varken" noemde.

De Kantonrechter Roermond (ECLI:NL:RBLIM:2017:10808) oordeelt dat de werkneemster inderdaad verwijtbaar heeft gehandeld en dat het voor haar duidelijk had moeten zijn dat deze uitlatingen over haar collega voor Visio onacceptabel zouden zijn. Daarbij hecht de kantonrechter waarde aan de activiteiten van Visio die bestaan uit het begeleiden van mensen met een visuele beperking, het feit dat Visio regels had opgesteld omtrent het onderwerp pesten en e-mailgebruik en het feit dat de bespotte werknemer blind is.

Werkneemster moet op de blaren zitten

De werkneemster probeert haar uitlatingen nog te vergoelijken door erop te wijzen dat deze moeten worden gezien in de context van de grote frustraties die zij en haar collega hebben over de negatieve en laconieke werkhouding van de collega in kwestie en het feit dat hun leidinggevende pertinent nalaat hier wat aan te doen. De kantonrechter wil hier echter niets van weten en overweegt dat dit alles niets afdoet aan de verwijtbaarheid van handelen van de werkneemster. Ditzelfde geldt voor het feit dat de werkneemster al 23 jaar in dienst is, dat zij altijd goed heeft gefunctioneerd, dat zij spijt heeft van haar handelen en dat al haar collega’s haar onvoorwaardelijk steunen. De kantonrechter overweegt daarbij dat het spijtig is voor de werkneemster, maar dat zij nu op de spreekwoordelijke blaren moet zitten: haar arbeidsovereenkomst wordt ontbonden.

De werkneemster probeert haar uitlatingen nog te vergoelijken door erop te wijzen dat deze moeten worden gezien in de context van de grote frustraties die zij heeft over de werkhouding van haar collega.

Deze uitspraak is in mijn ogen bikkelhard, maar wel gerechtvaardigd. Alle frustraties van de werkneemster ten spijt, bestond immers geen enkele rechtvaardiging haar collega uit te schelden op de grove wijze waarop zij heeft gedaan, waarbij zij hem ook expliciet op zijn handicap heeft ‘gepakt’. Helemaal binnen een expertisecentrum voor blinden en slechtzienden is dit natuurlijk onacceptabel. Hoewel dit niet expliciet blijkt uit de uitspraak, kan ik mij voorstellen dat de collega in kwestie hierdoor behoorlijk aangedaan was en dat verdere samenwerking tussen deze twee collega’s ook niet meer mogelijk was. Het is mijns inziens evident dat de werkneemster met haar gedrag een grens heeft overschreden en dat haar dit ook kan worden verweten.

Pesten of practical joke?

In de praktijk is echter lang niet altijd even duidelijk waar de grens ligt tussen onschuldig geplaag en echt pesten. Wat bijvoorbeeld te denken van practical jokes die worden uitgehaald: waar de ‘dader’ bepaalde acties/opmerkingen als grappig kan bedoelen, kunnen deze bij het ‘slachtoffer’ toch kleinerend of treiterig overkomen. In een zaak bij de Kantonrechter Leeuwarden (ECLI:NL:RBNNE:2016:101) was bijvoorbeeld sprake van een werknemer die ‘grappen’ uithaalde als het verplaatsen van een auto van een collega, het aan de onderkant openen van een pak Brinta en het gooien met yoghurt. De kantonrechter wees het ontbindingsverzoek (op grond van een verstoorde arbeidsrelatie) ten aanzien van deze werknemer af, nu deze acties moesten worden gezien binnen de sfeer van practical jokes die er kennelijk binnen het team heerste. Dankzij deze ‘losse’ sfeer op de werkvloer kwam de werknemer dus weg met zijn acties en behield hij zijn baan.

Werkgever is verantwoordelijk voor goede werksfeer

De werkgever is ervoor verantwoordelijk dat de werksfeer binnen een bedrijf goed is en dat er niet wordt gepest. Deze plicht rust allereerst op de werkgever op grond van de Arbeidsomstandighedenwet, waarin pesten wordt gekwalificeerd als “psychosociale arbeidsbelasting”. Werkgevers zijn verplicht een beleid te voeren dat erop is gericht dergelijke belasting zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken.

De Arbeidsomstandighedenwet kwalificeert pesten als “psychosociale arbeidsbelasting”.

Daarnaast volgt uit artikel 7:658 BW de verplichting voor de werkgever om te zorgen voor een veilige werkomgeving, waartoe ook behoort het creëren van een gezond en pestvrij werkklimaat. In dit verband kan bijvoorbeeld van een werkgever worden gevergd dat hij een duidelijk beleid voert op het gebied van pesten en dat hij ook ingrijpt als een werknemer desondanks toch wordt gepest.

De werkgever heeft de verplichting om te zorgen voor een veilige werkomgeving.

Als Visio het gedrag van de werkneemster in kwestie had geaccepteerd en niet was overgegaan tot ontslag (of een andere disciplinaire maatregel), had de gepeste werknemer Visio dus mogelijk aansprakelijk kunnen houden voor de schade die hij als gevolg van dat pesten had geleden. Ook had de arbeidsinspectie Visio dan mogelijk op de vingers kunnen tikken.

Campagne “moet toch kunnen”

Al met al is en blijft pesten op de werkvloer een groot probleem, dat lastig is op te lossen. Om het probleem in elk geval bespreekbaar te maken, heeft de overheid vorig jaar de campagne “moet toch kunnen” opgestart, waarin werkgevers en werknemers worden opgeroepen met elkaar het gesprek aan te gaan over het grijze gebied tussen een onschuldige grap of opmerking en daadwerkelijk ongewenst gedrag zoals pesten.

Overheidscampagne "moet toch kunnen": ga het gesprek aan met elkaar over het grijze gebied tussen een onschuldige grap of pesten.

Ondanks deze campagne komt pesten op de werkvloer nog steeds veel voor, zo getuige de onderhavige uitspraak. De boodschap van de campagne “moet toch kunnen” lijkt de werkneemster in kwestie in elk geval niet te hebben bereikt, wat zij uiteindelijk heeft moeten bekopen met haar arbeidsovereenkomst.

Meer Sdu blogs lezen over arbeidsrecht? Volg Sdu blog.

Posted in: Arbeidsrecht
V.O.F. Het Pestbriefje 6 maanden geleden at 12:29
Wanneer de handelingen van de pester bedoeld zijn om diens positie te behouden of te verbeteren, dan wel de positie van het slachtoffer te ondermijnen, dan is dat in strijd met de bepalingen in de arbeidsovereenkomst. De werkgever is dan niet aansprakelijk. Vergelijk dit met diefstal door de werknemer. Pesten is dan een onrechtmatige daad o.g.v. de particuliere aansprakelijkheid. Zie: Artikel 6:162 BW. De aansprakelijke pester dient de schade te vergoeden. Dit vooruitzicht laat elke pesterij onmiddellijk en definitief stoppen zonder consequenties voor slachtoffer en werkgever..