Swipe to the left

Van productie tot laboratorium: het Chemiekaartenboek geeft raad en daad

Print
Van productie tot laboratorium: het Chemiekaartenboek geeft raad en daad
By 22 oktober 2018 453 keer bekeken Geen opmerkingen

In een bedrijfshal voor de productie van chemicaliën rijdt een chauffeur een pallet met vaten gevaarlijke stoffen omver. Er ontstaat een flinke lekkage op de vloer. Wat zijn de risico’s en hoe kunnen deze chemicaliën veilig worden opgeruimd? Om een goede inschatting te kunnen maken, hebben hulpverleners en medewerkers in zulke situaties betrouwbare stofgegevens en aanwijzingen nodig. Hierbij biedt het Chemiekaartenboek uitkomst. Welke informatie vind je in het Chemiekaartenboek en hoe komt deze uitgave tot stand? Marja Kops-Werkhoven en Jan Willem Bloemkolk, respectievelijk voorzitter en raadslid binnen de Raad van Advies van het Chemiekaartenboek, delen hun expertise in Sdu blog.

Alle chemische eigenschappen op één pagina

‘Alles van waarde is weerloos.’ Met deze Lucebert-quote kopt het LinkedIn-profiel van Jan Willem Bloemkolk, in het dagelijks leven HSE-adviseur en cursusleider arbeidshygiëne. Deze uitspraak sluit perfect aan bij bovenstaand voorbeeld. Want mens en milieu zijn vaak weerloos wanneer zij worden blootgesteld aan gevaarlijke stoffen. Het is daarom belangrijk dat hulpverleners zoals de brandweer ter plaatse snel de chemische stoffen identificeren en mens en milieu in veiligheid brengen. Belangrijke informatie over de eigenschappen van stoffen en eerste hulp kunnen zij vinden in het Chemiekaartenboek. Bloemkolk: ‘De kracht van het Chemiekaartenboek is dat je op één pagina alle essentiële informatie over een chemische stof bij elkaar hebt. Dit boek is geen eenmansexercitie, maar wordt al sinds jaar en dag gedragen door een grote groep deskundigen.’

De Raad van Advies bewaakt de kwaliteit

Marja Kops-Werkhoven, al 11 jaar betrokken bij het Chemiekaartenboek en van huis uit fysisch chemicus, beaamt de deskundigheid van het Chemiekaartenboek. ‘Iedereen binnen de Raad van Advies heeft zijn eigen expertise, bijvoorbeeld op het gebied van brandweer, medisch-toxicologische kennis en chemie. De Raad bewaakt de kwaliteit van de uitgave, zowel online als in boekvorm. Zo houdt de Raad nieuwe wet- en regelgeving bij en ondersteunt en valideert het werk van de redacteuren die de chemiekaarten inhoudelijk bijwerken.’

Volwassen editie Chemiekaartenboek

In hoeverre verschilt het Chemiekaartenboek nu met vroeger? Volgens Bloemkolk is het Chemiekaartenboek vooral volwassener geworden. Bloemkolk: ‘Een mooi voorbeeld hiervan is toen ik laatst in de bibliotheek in een oud academisch tijdschrift uit 1977 een verwijzing tegenkwam naar de allereerste editie van het Chemiekaartenboek. In de verwijzing stond een chemiekaart afgebeeld die in de basis herkenbaar was, maar verder in niets meer leek op de chemiekaarten die nu in het boek zijn opgenomen. De huidige chemiekaarten zijn veel duidelijker en overzichtelijker dan toen.’

Ik heb veiligheidsinformatiebladen voorbij zien komen van meer dan 100 pagina’s.

Kops: ‘In de jaren ’70 bestond er sowieso nog geen verplichting voor fabrikanten om een veiligheidsblad te leveren bij een chemische stof. Dit gebeurde dus ook niet altijd. Daarom was toentertijd het Chemiekaartenboek al een innovatie. In de jaren ’90 werden fabrikanten wel verplicht om een veiligheidsblad mee te leveren, maar de kwaliteit van de veiligheidsinformatiebladen verschilde erg. De laatste jaren zijn de veiligheidsinformatiebladen sterk verbeterd. Met de invoering van de CLP en REACH-wetgeving zijn deze veiligheidsbladen alleen maar uitgebreider geworden, omdat er voor stoffen, die boven de 10 ton per jaar op de markt zijn gebracht, er een blootstellings scenario moet worden bijgeleverd. Hierin zijn de operationele voorwaarden en de risicomaatregelen voor het gebruik van de stof vermeld. Ik heb veiligheidsinformatiebladen voorbij zien komen van meer dan 100 pagina’s. Hoe kun je dan als gebruiker de informatie die je nodig hebt terugvinden?’

Werken aan de toekomst

Een verborgen, maar even waardevolle wijziging is de ingebruikname van een volledig nieuwe database. In deze database zijn alle gegevens ondergebracht van de chemische stoffen uit Chemiekaartenboek én worden hier ook bijgewerkt. Kops: ‘Redacteuren kunnen hier bijvoorbeeld de basisgegevens van een stof invoeren en dan komt meteen een chemiekaart tevoorschijn. Dit werkt veel sneller en efficiënter. Met deze database is het boek klaar voor de toekomst.’

Ook gebruikers is in 2017 gevraagd wat zij van het Chemiekaartenboek vinden en hoe deze uitgave zich in de toekomst nog kan verbeteren. Uit dit onderzoek bleek dat gebruikers tevreden waren, maar wel graag nog de online versie van Chemiekaartenboek verbeterd zouden zien qua toegankelijkheid. Op dit moment wordt er dan ook hard door Sdu aan gewerkt om deze online versie te verbeteren.

REACH-wetgeving

Voor de nieuwe 2019-editie van het Chemiekaartenboek vergde de laatste registratieronde uit de REACH-wetgeving (dat staat voor: Registratie, Evaluatie, Autorisatie en restrictie van Chemische stoffen) een flinke inspanning. Kops: ‘Deze wetgeving heeft bepaald dat leveranciers alle chemische stoffen, die zij boven een ton per jaar op de markt brengen, moeten registreren in een Europese database. De laatste registratietermijn liep af op 1 juni 2018. Voor deze registratie moesten fabrikanten en importeurs zelf de informatie over de chemische stoffen aanleveren. De geregistreerde stoffen die in het Chemiekaartenboek voorkomen zijn gechecked en daar waar nodig in deze editie aangepast.’

Leestip voor gebruikers: vergeet de gele pagina’s niet!

Tot slot voor de gebruiker nog een laatste tip: vergeet ook niet de gele pagina’s zo nu en dan raad te plegen. Deze bevatten een schat aan achtergrondinformatie over het gebruik van de kaarten en wetgeving, en een aantal handige rekenregels die goed van pas kunnen komen in de chemische praktijk.

Over het Chemiekaartenboek

Het Chemiekaartenboek is onmisbaar voor iedereen die bezig is met incidentpreventie en chemische veiligheid. Bijvoorbeeld de brandweer en veiligheidsregio’s, onderwijsinstellingen, ziekenhuizen, toezichthouders en overhouden, maar ook organisaties werkzaam in de chemische industrie, laboratoria, op- en overslagbedrijven, adviesbureaus en natuurlijk alle BRZO-bedrijven. In alfabetische volgorde behandelt het Chemiekaartenboek ruim 1.400 enkelvoudige stoffen. Op elke chemiekaart staat de informatie die nodig is om veilig met deze chemische stof te kunnen werken. Elke kaart vermeldt alle eigenschappen van een stof die uit oogpunt van veiligheid van belang zijn.

Direct bestellen?

Bestel het Chemiekaartenboek en krijg 3 maanden Chemiekaarten online gratis online via sdu.nl/chemiekaarten2019. Wilt u meer weten over het Chemiekaartenboek en gerelateerde producten van Sdu? Neem dan contact op met onze klantenservice via toxic@sdu.nl of bel 070-3780162.

Meer lezen over veiligheid?

Posted in: HSE