Cao-recht

CAO-recht: een introductie

Cao is een afkorting voor ‘collectieve arbeidsovereenkomst’. Een cao is een privaatrechtelijke overeenkomst voor de duur van maximaal vijf jaar die schriftelijk moet worden aangegaan (art. 1 lid 3 en 18 Wet CAO)  Een grondbeginsel van het cao-recht is dat de werkgever en de werknemer hun contractsvrijheid met betrekking tot arbeidsvoorwaarden opgeven indien zij lid worden van een vakbond of werkgeversvereniging. 

Gebondenheid aan een cao

Er moet aan twee voorwaarden zijn voldaan willen een individuele werknemer en werkgever gebonden zijn aan een cao:

  1. De werknemer en werkgever zijn of worden beiden lid van een vakvereniging die partij is bij een cao;
  2. Werkgever en werknemer zijn beiden bij de cao betrokken.

Gebonden en betrokken werkgevers zijn verplicht de cao toe te passen op de arbeidsovereenkomsten met al zijn werknemers, ongeacht of die werknemers zelf lid zijn van een vakbond (art. 14 Wet cao). Werknemers die niet vakbondslid zijn, kunnen zelf géén naleving afdwingen (HR 7 juni 1957, NJ 1957, 527 Suk/Brittania). Cao-partijen kunnen dat wel. 

Wet AVV

Het al dan niet bindend verklaren van cao's is vastgelegd in de 'Wet op het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten', afgekort de Wet AVV. Als een cao algemeen verbindend wordt verklaard, worden de bepalingen uit de cao dwingend opgelegd aan alle werkgevers en werknemers in de bedrijfstak. Ook werkgever die geen partij zijn bij een cao, zijn daardoor verplicht de cao-bepalingen gedurende de periode van AVV op al zijn werknemers toe te passen. Alle arbeidsvoorwaarden die in strijd zijn met bepalingen uit de AVV-cao, zijn van rechtswege nietig. De nietige arbeidsvoorwaarden worden automatisch vervangen door de AVV-arbeidsvoorwaarden.

Een werkgever kan onder bepaalde omstandigheden on de verplichte toepassing van een algemeen verbindend verklaarde cao-bepaling uitkomen (dispensatie).Hij dient daartoe een dispensatieverzoek in te dienen bij de minister.

Aan binding aan cao-bepalingen uitsluitend vanwege een algemeen verbindend verklaring komt geen nawerking toe op het moment dat de cao ophoudt algemeen verbindend verklaard te zijn (HR 18 januari 1980 (Hop/Hom)).

Nawerking cao

Als een cao eindigt door tijdsverloop of opzegging, eindigt ook de gebondenheid en herleeft de contractsvrijheid tussen partijen. Let wel, als partijen niets doen, heeft de cao in principe ‘nawerking’ tussen een gebonden werkgever en werknemer. De arbeidsvoorwaardelijke bepalingen uit een cao blijven in  beginsel gelden tussen werknemer en werkgever ophoudt als de cao is beëindigd. 

Cao en overgang van onderneming

De positie van de cao bij een overgang van onderneming is geregeld in artikel 14a Wet CAO en voor een algemeen verbindend verklaarde cao in artikel 2a Wet AVV. Volgens die wetsartikelen gaan de rechten en verplichtingen uit hoofde van een (AVV) cao van rechtswege mee over op de verkrijger en eindigen ze op het tijdstip waarop:

  • De verkrijger (kopende partij) wordt gebonden aan een na de overgang van onderneming tot stand gekomen andere cao;
  • Op het tijdstijd waarop de verkrijger verplicht wordt een algemeen verbindend verklaarde cao na te komen; of 
  • Zodra de tijdsduur van de overgegane cao van de vervreemder (verkopende partij) is verstreken. 

Dit neemt niet weg dat de ‘oude’ cao van de vervreemder ook na het verstrijken van de tijdsduur gewoon nawerking kent en de verkrijger de afgelopen cao van de vervreemder dus in beginsel ook na het verstrijken van de tijdsduur op de overgenomen werknemers moet blijven toepassen (HR 10 januari 2003, JAR 2003/37 (Rode Kruis/Te Riet)).

Wat biedt Sdu u op het gebied van cao-recht? 

We tonen u graag een selectie van de vakinformatie op het gebied van cao-recht. Op deze pagina vindt u actuele content die we samen met experts uit de rechtspraktijk creëren. CAOweb is een Sdu-product waarin u alle CAO’s en AVV's in Nederland vindt. Alle bedrijfstakCAO’s en de belangrijkste ondernemingsCAO’s zijn voorzien van een uitgebreide samenvatting. BedrijfstakCAO's zijn voorzien van een actueel premieoverzicht fondsen en pensioenen. CAOweb geeft ook de voortgang van de CAO-onderhandelingen en de status aan: van start onderhandeling tot (principe)akkoord en nieuwe CAO-tekst. Ook in het jurisprudentietijdschrift JAR en het Tijdschrift arbeidsrecht in de praktijk (TAP) wordt veel aandacht besteedt aan belangrijke ontwikkelingen op het gebied van het cao-recht.

Cao-recht in de webshop

Naar de webshop

Toegang tot al onze juridische informatie?

    • Neem een dag- of weekabonnement op onze online databank OpMaat
    • Krijg direct toegang tot al onze bronnen en vindt het antwoord op uw zoekvraag
Meer informatie
(- Artikelen)

Uit het archief

Meer artikelen laden