Fiscaal recht

Fiscaal recht: een introductie

Of je nu loon ontvangt of inkomsten als zzp-er, een woning koopt of simpelweg iets in de supermarkt, overal komt belastingheffing bij kijken. Belastingen dienen meerdere doelen. Primair zijn belastinginkomsten natuurlijk nodig ter financiering van de overheidsuitgaven.

Instrumentalisme

Belastingheffing wordt ook ingezet voor de uitvoering van overheidsbeleid. Dit wordt instrumentalisme genoemd. Zo kennen wij:

  • Inkomensbeleid via belastingheffing: met name in de inkomstenbelasting via een progressie in het tarief. Wie veel verdient betaalt relatief veel belasting. Zo wordt inkomen herverdeeld.
  • Milieubeleid via belastingheffing: bijvoorbeeld het stimuleren van elektrisch rijden door verlaging van BPM en motorrijtuigenbelasting en een verlaagde bijtelling voor de inkomstenbelasting.
  • Sturing van gedrag via belastingheffing: bijvoorbeeld accijns op sigaretten.

Fiscaal recht kort gedefinieerd

De heffing van belasting dient natuurlijk zijn grondslag te vinden in het recht. Fiscaal recht is het geheel van rechtsregels met betrekking tot de heffing en inning van belastingen.

De Belastingdienst

De uitvoering van de fiscale wet- en regelgeving door het Rijk is belegd bij de rijksbelastingdienst (de ‘Belastingdienst’). Als overheidsorgaan valt deze organisatorisch onder het Ministerie van Financiën. Ook lagere overheden (provincies, gemeenten en waterschappen) heffen belasting. De bekendste is de gemeentelijke Onroerende zaakbelasting (OZB). Lagere overheden hebben hun eigen belastingafdelingen.

Belastingadviseurs niet altijd de ‘tegenpartij’

Gezien de complexiteit en financiële impact van belastingen is het niet verwonderlijk dat belastingadvies veel gevraagd wordt. De tijd dat de belangrijkste functie van de belastingadviseur was het besparen van belasting, al dan niet via speciale trucs, is, voor zover dat al het geval was, nu echt voorbij. De nationale wetgeving biedt daarvoor in ieder geval nu minder mogelijkheden. Ook is de boeteregelgeving verstevigd en uitgebreid. Belastingadviseurs helpen belastingplichtigen nu veeleer te voldoen aan administratieve vereisten en risico’s op navordering/naheffing en boetes te verkleinen. Daarbij speelt het zogenaamde Horizontaal Toezicht een rol. Belastingdienst en belastingadviseurs spreken hierbij met elkaar spelregels af in een convenant.

Het beroep van belastingadviseur is een vrij beroep. Veel belastingadviseurs zijn echter aangesloten bij een beroepsorganisatie. De twee bekendste beroepsorganisaties zijn Het register voor belastingadviseurs en de Nederlandse orde van belastingadviseurs.

Internationale ontwikkelingen

Door de overheid onbedoelde belastingbesparing is op grote schaal wel mogelijk in internationaal verband. Vooral multinationals maken daar gebruik van door, kort gezegd, administratief met winsten te schuiven van een land met een hoge belastingdruk naar een land met een lage belastingdruk. Dit wordt wel aangeduid met BEPS (Base Erosion and Profit Shifting). Momenteel is hier veel aandacht voor en er worden maatregelen voorgesteld, o.a. in een ware Europese anti-ontgaansrichtlijn. Aandacht voor internationale belastingontwijking door particulieren is aangewakkerd door de welbekende ‘Panama Papers’.

Naast belastingontwijking is er natuurlijk ook belastingontduiking, ofwel fraude. Een bekend voorbeeld van internationale belastingfraude is de carrouselfraude in de btw. Hierbij circuleren ‘fictieve’ goederen door Europa, van de ene ondernemer naar de andere (soms ook bonafide) waarbij in diverse lidstaten aftrek van btw-voorbelasting wordt geclaimd, maar niet altijd btw wordt afgedragen.

Thema’s in het belastingrecht

De belangrijkste belastingwetten zijn:

  • de Algemene wet inzake Rijksbelastingen;
  • de Wet op de omzetbelasting 1968;
  • de Wet inkomstenbelasting 2001;
  • de Wet op de loonbelasting 1964;
  • de Wet op de vennootschapsbelasting 1969;
  • de Successiewet 1969 (erf- en schenkbelasting);
  • de Wet op de belastingen van rechtsverkeer (met name overdrachtsbelasting);
  • de Invorderingswet 1990.

In internationaal verband zijn de belastingverdragen van belang en de Europese richtlijnen en verordeningen.

Bekende arresten in het fiscaal recht

Belastingrechters zullen moeten beslissen hoe fiscale wet- en regelgeving moet worden toegepast in concrete situaties. Daartoe dienen eerst de feiten en omstandigheden van het geval te worden vastgesteld. De hoogste rechterlijke instantie, de Hoge Raad, behandelt alleen rechtsvragen. Belangrijke arresten worden vaak aangeduid met een naam, zoals:

  • het Polysar-arrest (BTW), van het Hof van Justitie van de EU, inzake de vraag of een holdingvennootschap belastingplichtig is voor de btw;
  • het Baksteen-arrest (IB, VPB), over het vormen van voorzieningen ten laste van de belastbare winst;
  • het arrest De Groot (IB), over het toekennen van aftrekposten en belastingvoordelen aan buitenlandse belastingplichtigen;
  • het arrest Groupe Steria (VPB), over de fiscale eenheid in een grensoverschrijdende situatie.

Wat biedt Sdu u op het gebied van fiscaal recht?

Op het gebied van fiscaal recht vindt u op deze pagina een greep uit de vakinformatie van Sdu, gecreëerd door experts uit de rechtspraktijk, maar kijkt u ook op de webpagina fiscaal.

Toonaangevende uitgaven van Sdu op het gebied van fiscaal recht zijn het Nederlands Tijdschrift voor Fiscaal Recht (NTFR) en de Nederlandse Documentatie Fiscaal Recht (NDFR). De NDFR is een modulair opgebouwde online fiscale encyclopedie. NDFR bestaat uit de volgende modules:

  • Inkomstenbelasting;
  • Vennootschapsbelasting;
  • Dividendbelasting;
  • Omzetbelasting;
  • Loonbelasting;
  • Formeel belastingrecht;
  • Successiewet en Wet op belastingen van rechtsverkeer;
  • Internationaal en EU-belastingrecht;
  • Invordering;
  • WOZ en lokale belastingen, Premieheffing;
  • BES.

Fiscaal recht in de webshop

Naar de webshop

Toegang tot al onze juridische informatie?

    • Neem een dag- of weekabonnement op onze online databank OpMaat
    • Krijg direct toegang tot al onze bronnen en vindt het antwoord op uw zoekvraag
Meer informatie
(- Artikelen)

Uit het archief

Meer artikelen laden