Naar de inhoud

Privaatrecht Actueel

De legitimarisvriendelijke notaris

Niets veroudert zo snel als wat de tijdgenoten voor volstrekt nieuw aanzien. Godfried Bomans (1983)

1. De theorie

Er bestaat onder het huidige erfrecht geen enkele zorgplicht voor een erfgenaam om een (onterfde) legitimaris te benaderen die zijn wilsrecht nog niet heeft ingeroepen.

Met betrekking tot de legataris daarentegen is uitdrukkelijk in het erfrecht een spelregel hierover opgenomen, en wel in art. 4:119 BW, die er voor de erfgenaam op neerkomt dat hij ervoor zorg draagt dat de legataris zo spoedig mogelijk van het legaat wordt kennis gegeven.

Onder het oude erfrecht was, zoals bekend, het niet benaderen van een legitimaris een notariële doodzonde. Dat volgde uit de aard der erfrechtelijke dingen. Het inroepen van de legitieme had immers vernietigende goederenrechtelijke terugwerkende kracht. Het oude wilsrecht legitieme leverde een alles verwoestend erfgenaamschap op.

Het inroepen van het nieuwe wilsrecht resulteert slechts in een schadevergoeding in geld. De (onterfde) legitimaris nieuwe stijl is derhalve verdwenen uit de verklaring van erfrecht.

Ik breng graag in herinnering de treffende opmerking van mevrouw Albers-Dingemans dat haar herhaaldelijk gebleken is dat in de hitte van de discussies de positie van legitimaris en de legataris door elkaar werden gehaald.2 Ik betrek daarbij het bepaalde in art. 4:201 lid 1 BW waarin bepaald is dat een legaat wordt verkregen zonder dat een aanvaarding nodig is (behoudens verwerping). Een legataris heeft derhalve in beginsel een vorderingsrecht bij het openvallen van de nalatenschap en een (onterfde) legitimaris (nog) niet.

2. De praktijk

Een denkbeeldig, doch anno 2013 voor de hand liggend gesprek…