Naar de inhoud

Valkuilen voor een goede oordeelsvorming

‘Ons feilbare denken’ (‘Thinking fast and slow’) van Daniel Kahneman

Blakend van zelfvertrouwen kunnen wij het helemaal bij het verkeerde eind hebben als we een beslissing nemen. Kahnemann beschrijft hoe onze intuïtie ons op een verkeerd spoor kan zetten, terwijl we ons daar niet van bewust zijn. Valkuilen voor rechters en missers in strafzaken komen voorbij. Ook de Bayesiaanse methode wordt besproken. Kortom: een bijzonder en belangrijk boek voor iedereen die in de praktijk van het strafrecht werkzaam is.

1 Inleiding

Toen de redactie van Strafblad mij benaderde met het verzoek iets te schrijven over een boek of stuk dat voor mij van bijzondere betekenis is geweest, was ik toevallig net iets aan het lezen dat ik bijzonder genoeg vind: Ons feilbare denken van Daniel Kahneman.1 Dit boek beschrijft dat, en waarom, wij bij het vormen van oordelen en het maken van keuzes systematische denkfouten maken. In het boek zijn allerlei testjes verwerkt, om de lezer ervan te overtuigen dat ook hij zich daaraan schuldig maakt. Een paar daarvan zijn in dit artikel overgenomen. En inderdaad: (ook) ik val in de kuilen die Kahneman voorspelt. De lezer van dit artikel naar alle waarschijnlijkheid ook. Ik heb mij moeten beperken tot bespreking van de eerste twee (van de vier) delen van het boek, maar de laatste twee zijn ook zeer de moeite waard.

2 Thinking fast and slow

2.1 Intuïtieve vooringenomenheid

Thinking fast and slow gaat over stelselmatige denkfouten die wij allemaal maken. Die fouten worden veroorzaakt door intuïtieve vooringenomenheden ofwel ‘biases’. Die zijn misleidend, omdat we doorgaans juist op onze intuïties…