Naar de inhoud

Zelfredzaamheid: ideaal of norm?

Nog maar drie jaar geleden sprak koning Willem-Alexander in de troonrede over de verandering van de klassieke verzorgingsstaat in een participatiesamenleving. Hij wees erop dat mensen in de loop der tijd mondiger en zelfstandiger zijn geworden. De terugtredende overheid was enerzijds ingegeven door de noodzaak van bezuinigingen, anderzijds door de idee dat mensen zich grotendeels zelf kunnen redden en vaker een beroep kunnen doen op hun netwerk.

De ontwikkelingen zijn sindsdien in een stroomversnelling geraakt. In een hoog tempo zijn de taken binnen het sociaal domein gedecentraliseerd. Het is nog te vroeg om goed te kunnen overzien welke gevolgen dit precies heeft gehad, maar wel is duidelijk dat zelfredzaamheid niet louter een ideaal, maar ook een norm is. Lastig daarbij is dat sommige nieuwe bepalingen, zoals de meldingsplicht in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de toch al ongelijke situatie tussen burger en overheid vertroebelen, aldus Matthijs Vermaat in dit nummer. Hij waarschuwt bovendien voor een tendens waarin de gemeenten trachten de burger van het voeren van bezwaarschriftprocedures af te houden.

Burgers die een beroep doen op instanties tonen zich al enigszins zelfredzaam. Toch is ondersteuning bij bijvoorbeeld het formuleren en indienen van een klacht bij de Nationale ombudsman volgens Hillechien Waayers vaak nodig. André Verburg wijst erop dat veel burgers bij de bestuursrechter niet beter af zijn mét dan zonder advocaat. Verdere versterking van de positie van de burger zou in elk geval niet via de weg van de verplichte procesvertegenwoordiging moeten verlopen, maar eerder via een actieve opstelling van de rechter. Jocko Rensen tot slot is van mening dat gemeenten de reflexen van het oude ‘systeemdenken’ achter zich moeten…