Stikstofruimte lenen: Hoe werkt dat?

Het 'leasen van stikstofruimte' met een natuurvergunning is mogelijk voor projecten die tijdelijk stikstof uitstoten, zo blijkt uit een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van 24 juni 2026. Omdat het leasen van stikstofruimte een vorm van extern salderen is, moet wel worden voldaan aan de voorwaarden die daarvoor gelden. Voor de saldogever geldt dat, na afloop van de leaseperiode, een nieuwe natuurvergunning nodig kan zijn voor het hele project.

Waar gaat het over?

Gedeputeerde Staten van Gelderland (hierna: ‘GS’) heeft een natuurvergunning verleend aan een boer voor het uitbreiden van een geitenhouderij in Hurwenen. De boer heeft een natuurvergunning, maar wil de bestaande stallen verlengen. Ook schakelt de boer over van natuurlijke ventilatie naar mechanische ventilatie. Hoewel het aantal geiten niet toeneemt, leidt de mechanische ventilatie wel tot een toename van stikstofuitstoot. Dat is een tijdelijke toename, omdat het bedrijf de stallen op termijn wil voorzien van luchtwassers, waardoor stikstofuitstoot later weer zal dalen. Het bedrijf heeft aangegeven dat de tijdelijke toename van de stikstofneerslag wordt gemitigeerd door ‘stikstofruimte te leasen’ van een boer in Rossum.

Coöperatie Mobilisation for the Environment U.A. en anderen (hierna: ‘MOB’) is tegen salderen door het leasen van stikstofruimte en de wijze waarop en de voorwaarden waaronder dat door GS is toegepast bij de verlening van de natuurvergunning, en is daarom in beroep gegaan. De rechtbank vernietigde daarop de natuurvergunning. De boer was het hier niet mee eens en ging in hoger beroep bij de Afdeling.

Het oordeel van de Afdeling

Net als de rechtbank oordeelt de Afdeling bestuursrechtspraak dat niet aan de voorwaarden voor extern salderen wordt voldaan.

Zo is het leasen van de benodigde stikstofruimte in een civiele overeenkomst vastgelegd en ontbreekt een bestuursrechtelijke borging dat de stikstofruimte niet dubbel wordt ingezet. Ook ontbreekt een beoordeling in het kader van het zogeheten additionaliteitsvereiste. . GS moet daarom opnieuw beslissen op de aanvraag van de boer.

In de overwegingen 9.4 t/m 9.6 geeft de Afdeling een aantal handvatten voor deze nieuwe beoordeling. Zo kan bijvoorbeeld gedacht woorden aan (gedeeltelijke) intrekking of wijziging van de vergunning van de saldogever voor het betrokken deel van de vergunde activiteit, of door een andere publiekrechtelijke maatregel die dubbel gebruik van de stikstofruimte uitsluit.

Daarbij kan wel de vraag opkomen of de saldogever, na afloop van de leaseperiode, een nieuwe natuurvergunning nodig heeft voor het hele project. De Afdeling kan die vraag in deze zaak niet beantwoorden, omdat dat om een beoordeling vraagt van de natuurvergunning van de saldogever die in deze zaak niet voorlag.

Mr. M. (Melinda) Gayir, advocaat bij Pot Jonker Advocaten

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Melinda Gayir (tel. +31634163695; gayir@potjonker.nl) of één van de andere advocaten van de sectie Bestuurs-en overheidsrecht van Pot Jonker Advocaten.