De ene econoom is de andere niet? Van verjaring tot overdrachtsbelasting

Samenvatting

Een economisch eigendomsoverdracht schept een verbintenisrechtelijke rechtsverhouding tussen een juridische en een economische eigenaar. Naar aanleiding van een recent arrest van de Hoge Raad van 9 september 2011 (LJN BQ5989) is de vraag gerezen of de economische eigenaar als bezitter kan worden gekwalificeerd. Dit laatste is van belang voor de vraag in hoeverre een economisch eigenaar door verjaring eigenaar kan worden. Verjaring brengt op haar beurt een voor de overdrachtsbelasting uitgezonderde verkrijging met zich. Eerst volgt een bespreking van het betreffende arrest, daarna volgen enkele beschouwingen over bezit versus houderschap. Ter afsluiting wordt een voorzichtige conclusie getrokken.

Tekst

HR 9 september 2011, LJN BQ5989 (Leune Bouw/ Hoogheemraadschap)

Op 27 december 1972 sluit een rechtsvoorgangster van het Hoogheemraadschap, Zuidplaspolder, een koopovereenkomst betreffende een gedeelte van een perceel. De koopovereenkomst bevat onder meer de volgende bepalingen:

• de koper heeft het recht om het gekochte in gebruik te nemen zodra zij dit voor de uitvoering van het plan tot verbetering van de waterbeheersing nodig heeft.

• Van deze koop zal een notariële akte van transport worden opgemaakt zodra de koper dat zal verkiezen. Direct na de koop neemt Zuidplaspolder het gekochte in gebruik door daarop een gemaal te realiseren, bestrating aan te brengen en het perceelsgedeelte te omheinen. De koopsom voldoet koper op 18 januari 1973. De levering vindt niet plaats.

In 2004 verkrijgt uiteindelijk een rechtsvoorgangster van Leune Bouw B.V. het gehele perceel (inclusief het gedeelte met het gemaal) ten titel van koop. Zowel Leune Bouw B.V. als het Hoogheemraadschap beschouwen zich als eigenaar van het stuk grond waar het gemaal zich op bevindt.

…