Let op de bijleenregeling bij goedkoper wonen (2009.48.3005)

Per 1 januari 2010 zal de bijleenregeling van art. 3.119a Wet IB 2001 worden aangescherpt. Een belangrijke wijziging hierbij betreft de afschaffing van de ‘goedkoperwonenregeling’ (art. 3.119a lid 2 Wet IB 2001). Stel A heeft een woning met hypotheek van € 200.000. Hij verkoopt de woning voor € 300.000 en verhuist naar een koopwoning van € 200.000. Onder de huidige regeling moet A de bij de verkoop gerealiseerde ‘overwaarde’ van € 100.000 tot zijn eigenwoningreserve (EWR) rekenen. Hierdoor kan hij voor zijn nieuwe woning slechts over € 100.000 (€ 200.000 -/- € 100.000) renteaftrek in box 1 claimen. Echter, op grond van de ‘goedkoperwonenregeling’ blijft A recht houden op renteaftrek voor zijn ‘oude hypotheek’ van € 200.000. De bijleenregeling kan namelijk in beginsel niet tot gevolg hebben dat de oude hypotheekaftrek wordt verlaagd (art. 3.119a lid 2 Wet IB 2001). Een uitzondering geldt slechts voor de situatie dat de aankoopprijs (en daarmee de schuld) van de nieuwe woning lager is dan de oude hypothecaire lening. De auteur heeft kritiek op de aanscherping van de bijleenregeling. Hij vindt deze maatregel in strijd met eerder door de regering gedane toezeggingen dat verder niet aan de renteaftrek zou worden getornd. In ieder geval is het voor de adviespraktijk van belang om de verkoop van een woning goed te plannen. Immers, een woningeigenaar die van plan is zijn woning over te dragen en een andere (goedkopere) woning te verwerven, moet er voor zorgen dat deze transacties nog in 2009 plaatsvinden. In dat geval kan namelijk de ‘goedkoperwonenregeling’ nog worden toegepast! Vinden de transacties in 2010 plaats dan geldt het nieuwe regime. 
De bijleenregeling kent ook een versoepeling. Vanaf 2010 behoort namelijk tot de eigenwoningschuld ook het bedrag dat wordt geleend ter financiering van de kosten van de lening ter verwerving van de eigen woning. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om de taxatiekosten voor de hypotheek, afsluitprovisies en de kosten voor de hypotheekakte (inclusief de kadastrale kosten van inschrijving van de hypotheek). Deze kosten zijn niet alleen direct aftrekbaar, maar mogen vanaf 2010 ook weer worden geleend waarbij de rente als aftrekbare kosten van eigen woning geldt. Tot 2010 was dit volgens de staatssecretaris van Financiën alleen mogelijk bij ‘starters’, maar niet bij ‘doorstromers’ (zie FBN 2007, nr. 35). De auteur juicht deze uitbreiding toe. Echter, hij bepleit de versoepeling met terugwerkende kracht in voeren.

A.J.M. Arends, NTFR 2009/2392 (JB)