Kan een ‘verhuurdersverklaring’ door de wettelijke beugel?

Soms kan een belegen publicatie of een recent onderzoekje over de verhuurpraktijk ‘ineens’ publieke verontrusting teweeg brengen. Bij voorbeeld wanneer de Woonbond¹ of belangenbehartigers op het gebied van maatschappelijk opvang melden dat huisvesting van woningzoekenden wordt belemmerd door een ‘verhuurdersverklaring’. ²

Verhuurdersverklaring? Dat is een formuliertje met enkele vragen over iemands woongedrag. Heeft hij/zij alle huur tijdig betaald? Heeft hij/zij overlast veroorzaakt of hennep geteeld? Wil je een woning van verhuurder Lekker Wonen huren, dan vraagt Lekker Wonen of je zo’n verklaring wil laten invullen door je laatste verhuurder. Werkt de woningzoekende daaraan mee dan vraagt hij zelf die gegevens op en de woningzoekende zelf verstrekt ze aan de verhuurder van wie hij iets wil huren. Zo doen verhuurders iets aan risico-management. Je zou ook kunnen stellen dat een verhuurder open en eerlijk zijn zorgplicht in acht neemt, zowel vanwege zijn legitieme bedrijfsbelangen, als omwille van de reeds gevestigde huurders. Je kan zo’n verhuurdersverklaring dus op verschillende wijzen beschouwen.

Wat hiervan ook zij: onlangs achtte een Kamerlid dit onderwerp rijp voor het stellen van maar liefst 7 (zeven) schriftelijke vragen aan Blok, minister voor Wonen en Rijksdienst.³ Samengevat: Is de minister bekend met de ‘verhuurdersverklaring’ die veel verhuurders vragen aan een aspirant-huurder? Welke verplichtingen gelden bij het verzamelen en beoordelen van zo’n verklaring? Mogen verhuurders een aspirant-huurder weigeren als hij geen positieve verhuurdersverklaring kan overleggen? Zijn wettelijke beperkingen van verhuurdersverklaringen nodig? De ministeriële antwoorden volgde een maand later.⁴ Wat bleek?

Minister Blok meldde te weten wat verhuurdersverklaringen zijn en dat die worden gebruikt. Hij stelde dat de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) plichten van de verhuurder impliceert inzake het gebruik van persoonsgegevens van de aspirant-huurder. Zo dient de verhuurder persoonsgegevens van een aspirant-huurder – voor de afgifte van verhuurdersverklaringen – op een behoorlijke en zorgvuldige wijze te verzamelen en te beoordelen. De verhuurder mag deze informatie alleen voor welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden verwerken. In dit geval: niet alleen ter eigen bescherming (betaalgedrag, bewoningsgedrag) maar ook ter bescherming van omwonende huurders (overlastgedrag). Een verhuurder moet huurders immers ‘rustig woongenot’ leveren.

De Wbp impliceert dat de verhuurder een verhuurdersverklaring – ongeacht of deze positief of negatief is – behoorlijk en zorgvuldige dient te onderbouwen. De aspirant-huurder heeft het recht om correctie van zijn persoonsgegevens te vragen als deze feitelijk onjuist zijn, of onvolledig zijn, dan wel niet ter zake doende voor het doel waarvoor ze zijn verwerkt, of op een andere manier in strijd met de Wbp worden gebruikt. Een aspirant-huurder mag van de verhuurder verwachten dat…