Zelfredzaamheid als ideaal

De persoonlijke reflectie en lessen uit de praktijk van de Houtense wethouder zorg en welzijn. Een zoektocht naar zelfredzaamheid in een veranderende samenleving met een veranderende lokale overheid. Sturen we inwoners niet gewoon het bos in?

‘Zelfredzaamheid lijkt het grote doel te worden van bestuurders.’ Hoogleraar burgerschap en humanisering, Evelien Tonkens keek me bezorgd aan toen ze me dit vertelde. Evelien is bezig met een vierjarig onderzoek met de veelzeggende titel ‘De beloften van nabijheid’ en ik sprak haar na een lezing die ze gaf aan zorgbestuurders en wethouders.¹

Als gemeenten zijn we de eerstverantwoordelijke bestuurslaag geworden voor arbeidsparticipatie, herziening van de Wmo en jeugdzorg – beter bekend als de decentralisaties, een onvermijdelijke verbouwing van onze verzorgingsstaat. Hierbij stellen we een toekomst in het vooruitzicht waarbij nabijheid, zelfredzaamheid en wederkerigheid onze horizon zijn. Het is ook een verbouwing waarbij we als gemeenten participatie, zelfredzaamheid, decentralisatie en een terugtredende overheid een plek geven. De focus komt daarbij steeds meer te liggen op eigen kracht en zelfredzaamheid van onze inwoners. Wie zelf kan, wordt aangesproken op de eigen verantwoordelijkheid – de overgang van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’.

Inmiddels zijn we een jaar en negen maanden op expeditie naar de geschetste horizon. Een mooi moment voor lessen uit de praktijk. Laat ik beginnen met het goede nieuws: een groot deel van onze inwoners kan zichzelf prima redden, deze mensen zijn sociaal krachtig. We weten dat door de nieuw ontwikkelde GemeenteBeleidsMonitor Sociale Kracht.

Over de kwaliteit van wijken of buurten, in termen van leefbaarheid en veiligheid, is veel bekend, maar deze informatie alleen biedt…