'Zelfregulering' van corporate governance van beursondernemingen

Enkele kanttekeningen bij de Nederlandse Corporate Governance Code

1. Inleiding

1.1 Op 10 maart 2003 werd de Commissie Tabaksblat ('de Commissie') gevormd met als opdracht een code te ontwerpen met principes, gedragsregels en aanbevelingen 'die in het private domein door middel van zelfregulering ter hand kunnen worden genomen' en 'een handreiking bieden voor het verbeteren van governance'. Het oogmerk was het vertrouwen in goed en verantwoord bestuur van Nederlandse beursondernemingen te vergroten. Werkend met grote voortvarendheid publiceerde de Commissie reeds op 1 juli 2003 een ontwerp en op 9 december 2003 volgde de definitieve tekst van de 'Nederlandse corporate governance code, Beginselen van deugdelijk ondernemingsbestuur en best practice bepalingen' ('de Code') gepubliceerd. De daarin opgenomen 'principes' en 'regels' bevatten ingrijpende voorschriften voor de interne bestuurlijke organisatie van beursondernemingen, maar richten zich ook tot daarbuiten staande actoren zoals de externe accountant, institutionele beleggers, analisten en administratiekantoren. Nederlandse beursondernemingen dienen met ingang van 1 januari 2004 aan de Code te voldoen dan wel uit te leggen waarom daarvan wordt afgeweken ('pas toe of leg uit'), voor de andere actoren is dat minder duidelijk. Tijdens de werkzaamheden van de Commissie voorzag de regering in een wettelijke grondslag voor een verplichte rapportage in het jaarverslag van ondernemingen (art. 2:391 lid 4). Die geschiedt voor het eerst in 2005 (jaarverslag over 2004), maar aanbevolen wordt reeds in de jaarvergadering van 2004 aandacht te schenken aan de wijze waarop met de Code zal worden omgegaan. De Commissie beperkte zich niet tot binnen de bestaande wetgeving en statuten passende gedragsregels voor beurs-NV's maar…